Là tỉnh miền núi, biên giới nơi địa đầu Tổ quốc, Cao Bằng có hơn 333 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, đồng thời là quê hương của hàng nghìn người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc ở nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ. Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 6.642 công dân ở nước ngoài; nhiều người đã ổn định cuộc sống, tích cực lao động, học tập và luôn hướng về quê hương bằng nhiều hoạt động thiết thực.
Trong dòng chảy hội nhập, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng khẳng định vai trò là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam và là nguồn lực quan trọng của đất nước. Đối với Cao Bằng, đây không chỉ là nguồn lực về kinh tế mà còn là nguồn lực về tri thức, kinh nghiệm, quan hệ đối ngoại và tình cảm hướng về cội nguồn. Quán triệt, triển khai thực hiện Kết luận số 14-KL/TW của Ban Bí thư về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị, gắn với phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Sau 15 năm triển khai thực hiện, nhận thức của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các tầng lớp Nhân dân trên địa bàn tỉnh về vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có nhiều chuyển biến tích cực. Công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài từng bước đi vào chiều sâu, không chỉ hướng tới giữ gìn mối liên hệ với kiều bào mà còn tạo điều kiện để cộng đồng người Cao Bằng ở nước ngoài phát huy vai trò, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của quê hương.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, công tác tuyên truyền, quán triệt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài luôn được các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh quan tâm triển khai với nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng đối tượng. Từ các hội nghị quán triệt, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên đề đến các hội nghị của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, nội dung về công tác người Việt Nam ở nước ngoài từng bước được đưa vào sinh hoạt thường xuyên, từ đó nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cùng với việc quán triệt chủ trương, tỉnh đặc biệt chú trọng đổi mới công tác thông tin đối ngoại theo hướng thiết thực, hiệu quả, gắn với quảng bá hình ảnh quê hương Cao Bằng đến cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng; hình ảnh Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, Thác Bản Giốc và những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh được giới thiệu thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng, qua các hoạt động đối ngoại và trên các nền tảng truyền thông số. Mỗi thông tin được lan tỏa vừa quảng bá hình ảnh Cao Bằng, vừa khơi dậy niềm tự hào và củng cố tình cảm gắn bó của những người con xa quê với quê hương.

Đoàn đại biểu tỉnh Cao Bằng tặng quà cho Tổng lãnh sự quán Việt nam tại Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc tại chương trình "Xuân Quê Hương 2025" gặp gỡ kiều bào Việt Nam tại Quảng Tây.
Qua 15 năm triển khai thực hiện Kết luận số 14-KL/TW, công tác tuyên truyền được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân tham gia; qua đó góp phần đưa chủ trương của Đảng về công tác người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng đi vào cuộc sống. Đáng chú ý, hệ thống Mặt trận Tổ quốc các cấp đã phát huy rõ nét vai trò là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Thông qua các buổi sinh hoạt ở khu dân cư, hội nghị tập huấn, hoạt động của các đoàn thể và hệ thống thông tin điện tử, Mặt trận đã tích cực tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đối với người Việt Nam ở nước ngoài; đồng thời giới thiệu tiềm năng, lợi thế phát triển của tỉnh, vận động kiều bào hướng về quê hương, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, chấp hành pháp luật nước sở tại và tiếp tục đồng hành cùng địa phương trong các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, mối liên hệ giữa quê hương với cộng đồng người Cao Bằng ở nước ngoài còn được vun đắp bằng nhiều hoạt động thiết thực. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, Tết Thanh minh, ngày Rằm tháng Bảy và các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, chính quyền các cấp đều tạo điều kiện thuận lợi để người Cao Bằng ở nước ngoài trở về thăm thân, thực hiện các hoạt động tâm linh, tìm hiểu tình hình phát triển của địa phương. Các cơ quan chức năng chủ động hướng dẫn, giải quyết các thủ tục về cư trú, quốc tịch, hộ tịch, bảo hộ công dân và các chính sách liên quan, tạo dựng niềm tin và sự gắn bó của kiều bào với quê hương. Tinh thần hướng về quê hương ấy còn được thể hiện bằng những việc làm cụ thể. Khi cơn bão số 3 (Yagi) gây thiệt hại nặng nề tại nhiều địa phương trong tỉnh năm 2024, thông qua Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài và Hội Mẹ Việt tại Úc đã hỗ trợ 200 triệu đồng giúp đồng bào khắc phục hậu quả thiên tai. Món quà tuy không lớn nhưng chứa đựng tình cảm sâu nặng của những người con xa quê, đồng thời khẳng định rằng, dù ở bất cứ nơi đâu, cộng đồng người Cao Bằng ở nước ngoài vẫn luôn dõi theo và sẻ chia với quê hương.
Hơn thế, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đang từng bước trở thành nguồn lực quan trọng đóng góp vào sự phát triển của tỉnh. Từ thực tiễn địa phương cho thấy, cùng với sự gia tăng số lượng công dân đi học tập, lao động và sinh sống ở nước ngoài, những giá trị mà cộng đồng người Cao Bằng mang lại không chỉ dừng ở nguồn kiều hối mà còn là tri thức, kỹ năng nghề nghiệp, kinh nghiệm quản lý, tác phong lao động hiện đại và các mối quan hệ hợp tác quốc tế. Đây là những nguồn lực có ý nghĩa lâu dài đối với quá trình phát triển của tỉnh trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực đó, tỉnh đã quan tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài tham gia đầu tư, sản xuất, kinh doanh tại địa phương. Đồng thời, các cấp, các ngành tích cực tạo điều kiện thuận lợi trong giải quyết các thủ tục liên quan đến quốc tịch, hộ tịch, cư trú, đầu tư, kinh doanh, góp phần giúp kiều bào yên tâm trở về quê hương sinh sống, làm việc hoặc triển khai các hoạt động hợp tác, đầu tư. Một điểm sáng trong công tác phát huy nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài là hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tiếp tục được duy trì ổn định và từng bước mở rộng. Trong 15 năm qua, toàn tỉnh có trên 8.000 lượt lao động đi làm việc tại các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Malaysia, một số nước Trung Đông và châu Âu. Bên cạnh việc tạo việc làm và nâng cao thu nhập, người lao động còn tích lũy được kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ, tác phong công nghiệp và kinh nghiệm sản xuất hiện đại. Đây là nguồn nhân lực có kinh nghiệm thực tiễn, tạo tiền đề để địa phương nghiên cứu các giải pháp phát huy hiệu quả trong thời gian tới.
Những dòng kiều hối gửi về quê hương góp phần giúp nhiều gia đình ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Theo thống kê, riêng số tiền người lao động gửi về qua hệ thống ngân hàng đạt gần 119 tỷ đồng. Đằng sau những con số ấy là tình cảm, trách nhiệm và sự gắn bó của nhiều người con xa quê đối với quê hương, tiếp thêm động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Song hành với việc phát huy nguồn lực kinh tế, tỉnh cũng đặc biệt quan tâm thực hiện tốt các chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài. Công tác bảo hộ công dân, giải quyết các thủ tục về quốc tịch, hộ tịch, hôn nhân có yếu tố nước ngoài, lý lịch tư pháp, đăng ký cư trú, hồi hương... được thực hiện kịp thời, đúng quy định. Các cơ quan chức năng đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, tư vấn, định hướng cho người lao động trước khi ra nước ngoài làm việc; nâng cao nhận thức về pháp luật nước sở tại, góp phần hạn chế tình trạng cư trú, lao động bất hợp pháp và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Thực tiễn cho thấy, công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài của Cao Bằng đã từng bước chuyển từ việc giữ gìn mối liên hệ với kiều bào sang phát huy hiệu quả các nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển quê hương. Đây cũng là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài trên địa bàn tỉnh vẫn còn những khó khăn, hạn chế. Việc nắm bắt, cập nhật thông tin về cộng đồng người Cao Bằng ở nước ngoài có thời điểm chưa kịp thời; ứng dụng công nghệ số trong kết nối, trao đổi thông tin với kiều bào còn hạn chế; việc thu hút đội ngũ trí thức, doanh nhân, chuyên gia người Cao Bằng ở nước ngoài tham gia đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của địa phương chưa tương xứng với tiềm năng. Những vấn đề đó đòi hỏi các cấp, các ngành tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức vận động, đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp để phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong thời gian tới.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc phát huy nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của Cao Bằng. Bên cạnh nguồn vốn đầu tư và kiều hối, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài còn mang theo tri thức, kinh nghiệm quản trị, công nghệ và các mối quan hệ hợp tác quốc tế, góp phần tạo thêm động lực phát triển cho địa phương.
Thời gian tới, tỉnh Cao Bằng tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng coi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời và là nguồn lực quan trọng của dân tộc; tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tuyên truyền, vận động. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về người Việt Nam ở nước ngoài; đa dạng hóa các kênh kết nối, tạo điều kiện thuận lợi để kiều bào tham gia đầu tư, chuyển giao khoa học - công nghệ, quảng bá hình ảnh Cao Bằng và đóng góp cho sự phát triển của quê hương.
Trong hành trình phát triển ấy, mỗi người con Cao Bằng dù đang sinh sống trong nước hay ở nước ngoài đều là một phần của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Mỗi việc làm hướng về quê hương, mỗi sáng kiến, mỗi nguồn lực được sẻ chia đều góp phần viết tiếp câu chuyện phát triển của tỉnh trong thời kỳ hội nhập. Bởi vậy, kết nối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là thực hiện một chủ trương lớn của Đảng mà còn là khơi dậy tình yêu quê hương, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến của những người con Cao Bằng ở khắp năm châu. Dẫu ở bất cứ nơi đâu trên thế giới, trong trái tim những người con Cao Bằng vẫn luôn có hình bóng quê hương.
Tiếp tục chăm lo, kết nối và phát huy nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vừa là thực hiện chủ trương nhất quán của Đảng, vừa khơi dậy tinh thần yêu nước, góp phần xây dựng Cao Bằng ngày càng phát triển giàu đẹp, văn minh và hội nhập. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài: kết nối những người con xa quê bằng tình yêu quê hương, từ đó khơi dậy nguồn lực, chung sức xây dựng Cao Bằng ngày càng phát triển, giàu bản sắc và vững bước cùng đất nước trong kỷ nguyên mới.
Hà Thị Huệ
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ