Tăng tốc chuyển đổi số sau sáp nhập, xây dựng chính quyền phục vụ

Chuyển đổi số - yêu cầu tất yếu sau sáp nhập đơn vị hành chính

Trong năm qua, cùng với việc triển khai sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính theo chủ trương lớn của Trung ương, tỉnh Cao Bằng đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm thích ứng với tổ chức bộ máy mới, xây dựng chính quyền phục vụ theo hướng gần dân, sát dân. Việc sáp nhập đơn vị hành chính không chỉ đơn thuần là thu gọn đầu mối quản lý mà còn đặt ra những đòi hỏi cấp bách về năng lực điều hành, tinh giản thủ tục, tối ưu hóa quy trình giải quyết công việc. Chuyển đổi số, vì vậy, trở thành một yếu tố chiến lược mang tính toàn diện, không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ thông tin mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi cách nghĩ, cách làm của các cấp chính quyền sau sáp nhập.

Thực tiễn cho thấy, sau sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp, các phường, xã có diện tích rộng hơn, dân số lớn hơn và khối lượng thủ tục hành chính tăng rõ rệt. Bộ phận một cửa tiếp nhận xử lý hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp đòi hỏi phải xử lý khối lượng lớn dữ liệu, yêu cầu độ chính xác và nhanh chóng cao hơn. Bên cạnh đó, nếu vẫn duy trì cách làm truyền thống, phụ thuộc nhiều vào hồ sơ giấy và xử lý thủ công, bộ máy sau sáp nhập rất dễ rơi vào tình trạng quá tải, chậm trễ, phát sinh phiền hà cho người dân. Điều này đặt ra bài toán làm sao để không tăng gánh nặng quản lý nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả phục vụ. Chính vì vậy, chuyển đổi số được xác định là “đòn bẩy” quan trọng nhất cho cải cách hành chính hiện đại. Không chỉ đơn thuần đưa các thủ tục lên môi trường số, mà còn là tái cấu trúc quy trình làm việc, tạo nền tảng dữ liệu thống nhất, giúp các cơ quan, đơn vị chia sẻ thông tin, phối hợp nhanh chóng, giảm chồng chéo và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, công việc. 

Ngay từ những ngày đầu vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từ cấp tỉnh đến cơ sở, Cao Bằng đã xác định rõ chuyển đổi số phải gắn chặt với cải cách hành chính, lấy việc phục vụ người dân làm trung tâm. Các hệ thống dùng chung như quản lý văn bản và điều hành, cổng dịch vụ công, hệ thống một cửa điện tử được rà soát, nâng cấp, bảo đảm vận hành thống nhất, liên thông, tạo nền tảng cho chính quyền số hình thành và phát triển đồng bộ.

Đặc biệt, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực từng bước được đẩy mạnh. Khi dữ liệu dân cư, hộ tịch, đất đai, bảo hiểm, doanh nghiệp… được khai thác hiệu quả, cán bộ, công chức có thể xử lý hồ sơ nhanh hơn, giảm yêu cầu người dân phải cung cấp lại nhiều loại giấy tờ đã có trong hệ thống. Đây chính là một trong những lợi ích rõ nét nhất mà chuyển đổi số mang lại trong bối cảnh bộ máy hành chính sau sáp nhập phải xử lý khối lượng công việc lớn hơn trước.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng kỹ thuật, tỉnh cũng chú trọng thay đổi tư duy quản trị của đội ngũ cán bộ, công chức. Từ chỗ nặng về “quản lý”, nhiều cơ quan, đơn vị đã chuyển mạnh sang tư duy “phục vụ”, coi sự hài lòng của người dân là thước đo đánh giá hiệu quả công việc. Chuyển đổi số, vì vậy, không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn là quá trình đổi mới toàn diện cách nghĩ, cách làm trong bộ máy chính quyền.

Từ thực tiễn cơ sở đến chính quyền gần dân, phục vụ nhân dân

Hiệu quả của chuyển đổi số được thể hiện rõ nhất ở cấp cơ sở, nơi trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc hằng ngày cho người dân. Với đặc thù địa bàn rộng, nhiều xóm cách xa trung tâm hành chính, trước đây người dân ở nhiều xã trong tỉnh phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện hồ sơ thủ tục hành chính. Sau sáp nhập, cùng với việc đẩy mạnh triển khai dịch vụ công trực tuyến, nhiều thủ tục được tiếp nhận và xử lý trên môi trường mạng, giúp người dân giảm thời gian, chi phí đi lại, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ, công chức.

Ông Nguyễn Xuân Dần, xã Quảng Uyên chia sẻ: Tôi thấy rõ sự thay đổi sau sáp nhập. Trước đây làm thủ tục phải đi lại nhiều lần, nay được cán bộ hướng dẫn làm trực tuyến, thiếu giấy tờ thì được thông báo ngay. Cách làm này thuận tiện và tiết kiệm thời gian cho người dân chúng tôi.

Những ý kiến từ chính người dân, đối tượng trực tiếp thụ hưởng dịch vụ công, cho thấy chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc thay đổi cách tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, mà còn từng bước làm thay đổi mối quan hệ giữa chính quyền và Nhân dân, từ chỗ “làm thay” sang “làm cùng”, tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận, giám sát và đồng hành cùng chính quyền trong quá trình cải cách.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lý Quốc, sau khi chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, bộ máy nhanh chóng được kiện toàn và vận hành ổn định theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trung tâm hiện thực hiện 354 thủ tục hành chính, trong đó có 124 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 195 dịch vụ công trực tuyến một phần. Từ ngày thành lập đến ngày 18/12/2025, Trung tâm đã tiếp nhận 1.252 hồ sơ, trong đó gần 47% hồ sơ được nộp qua dịch vụ công trực tuyến; 100% hồ sơ được số hóa ngay khi tiếp nhận, tạo thuận lợi cho quá trình xử lý, theo dõi và tra cứu. Kết quả giải quyết đạt tỷ lệ cao, với 1.245 hồ sơ được trả trước hạn hoặc đúng hạn.

Chị Mã Thị Hiền, chuyên viên lĩnh vực tư pháp - hộ tịch, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lý Quốc cho biết: Sau sáp nhập, khối lượng công việc tăng lên rất nhiều. Nhờ phần mềm một cửa và hệ thống quản lý hồ sơ điện tử, chúng tôi có thể theo dõi tiến độ từng hồ sơ, hạn chế sai sót. Người dân cũng có thể tra cứu tình trạng xử lý nên yên tâm hơn.

Không chỉ ở cấp xã, những con số thống kê cho thấy chuyển đổi số sau sáp nhập đang mang lại hiệu quả tích cực trên phạm vi toàn tỉnh. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh đã tích hợp, cung cấp 1.925 dịch vụ công trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, trong đó có 669 dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tích hợp định danh và xác thực điện tử VNeID, góp phần giảm giấy tờ, tăng tỷ lệ số hóa và tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính. Nền tảng Công dân số Cao Bằng, đưa vào vận hành từ năm 2024, ghi nhận 19.816 lượt tải, trở thành kênh tương tác hai chiều hiệu quả giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Hạ tầng số tiếp tục được củng cố với 100% cơ quan hành chính cấp huyện (cũ) và cấp xã được kết nối Internet băng rộng, 33 trạm 5G thương mại và 1.217 trạm BTS phủ sóng đến 100% xã, góp phần thu hẹp khoảng cách số, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành, từ ngày 1/7 - 10/12/2025, toàn tỉnh đã tiếp nhận 109.705 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 56,5% hồ sơ được nộp trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 98,72%, riêng cấp xã đạt 99,57%. Công tác số hóa được đẩy mạnh với tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 88,46%, 88,63% hồ sơ được cấp kết quả điện tử, 123.930 hồ sơ được đồng bộ lên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Những kết quả này góp phần rút ngắn quy trình, giảm phiền hà, đưa chính quyền ngày càng gần dân, sát dân hơn trong bối cảnh tổ chức bộ máy mới.

Với quyết tâm chính trị cao và những giải pháp đồng bộ, chuyển đổi số sau sáp nhập đang từng bước khẳng định vai trò là động lực quan trọng, góp phần xây dựng chính quyền Cao Bằng gần dân hơn, phục vụ Nhân dân tốt hơn, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn tiếp theo.