Cao Bằng - từ căn cứ chiến lược của công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đến vị thế trong kỷ nguyên phát triển, hội nhập ngày nay

Cao Bằng - nơi ghi dấu những bước chân đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc sau những năm tháng rời xa quê hương tìm đường cứu nước

Trong bối cảnh đau thương những năm 30 của thế kỷ XX, đất nước ta phải chịu áp bức nặng nề dưới xiềng xích, ách nô lệ của thực dân Pháp và chế độ phong kiến mục rỗng, bù nhìn, nhân dân mọi miền chìm trong đói khổ, lầm than. Lúc bấy giờ, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc có bước phát triển mạnh mẽ, trưởng thành với hình thức phong phú và đa dạng, thể hiện xu hướng chuyển mạnh sang đấu tranh vũ trang, nhất là phong trào Xô-viết Nghệ - Tĩnh (1930 - 1931) và cao trào cách mạng 1936 - 1939. Tình hình quốc tế cũng có biến chuyển sâu sắc, mau chóng, đặc biệt là từ tháng 6-1940. Trước tình hình đó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc nhanh chóng xác định đây “Là thời cơ thuận lợi cho cách mạng Việt Nam. Ta phải tìm mọi cách về nước để tranh thủ nắm thời cơ. Chậm trễ lúc này là có tội với cách mạng”⁽[1]⁾. Sau đó không lâu, bước ngoặt của vận mệnh nước ta đến vào tháng 9-1940 khi Nhật chiếm đóng Đông Dương, nhân dân phải hứng chịu ách áp bức “một cổ hai tròng”, nhiều cuộc khởi nghĩa có tiếng vang lần lượt nổi dậy, như khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ khởi nghĩa…, nhưng bị thực dân Pháp đàn áp dã man; nhiều đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng ta bị bắt, hệ thống tổ chức đảng bị địch phá vỡ.

Trước yêu cầu cấp thiết của thực tiễn, vận mệnh Tổ quốc đứng trước ngưỡng cửa mới, Đảng ta quyết định thành lập Ban Trung ương lâm thời tại Hội nghị Trung ương vào tháng 11-1940 ở Đình Bảng (tỉnh Bắc Ninh). Ngày 28-1-1941, đồng chí Nguyễn Ái Quốc vượt qua cột mốc 108 (biên giới Việt Nam - Trung Quốc), trở về Tổ quốc sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, cứu dân để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Việc Người chọn hang Cốc Bó, nơi đầu nguồn suối Lê-nin, sau ngọn núi Các Mác làm nơi ở, làm việc, tổ chức lực lượng đã thể hiện tầm nhìn chiến lược, phù hợp lúc bấy giờ. Từ Cao Bằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp chỉ đạo xây dựng nơi đây trở thành căn cứ địa cách mạng có tính bản lề, điểm tựa chiến lược để triển khai chủ trương lớn của Đảng; trung tâm tổ chức, huấn luyện cán bộ, phát triển cơ sở chính trị và vận động quần chúng, tạo nền tảng vững chắc cho phong trào cách mạng về sau.

Thực tế, quyết định lựa chọn Pác Bó - Cao Bằng không phải ngẫu nhiên, nhất thời, mà là kết quả của tầm nhìn chiến lược, tư duy cách mạng khoa học cùng khả năng dự báo chính xác của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với con đường phát triển về sau của cách mạng nước nhà. Vùng đất Cao Bằng xưa nay vốn thuộc miền núi, quản lý đường biên giới với Trung Quốc dài hơn 333km (có cả đường bộ và đường thủy), lại là khu vực địa hình hiểm trở nên thuận lợi cho việc bảo toàn lực lượng, liên lạc với quốc tế và chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước. Mặt khác, từ đây còn có các tuyến đường bộ đi xuống Lạng Sơn, Thái Nguyên. Thực dân Pháp khó kiểm soát nơi xa xôi, rừng thiêng, núi non trùng điệp này; quan trọng hơn, mảnh đất này là nơi sinh sống của nhiều đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Kinh, Hoa, Lô Lô..., luôn đoàn kết, gắn bó với nhau, phong trào cách mạng diễn ra mạnh mẽ tại đây^([2]). Điều đặc biệt, trong thời gian chuẩn bị về nước, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã tổ chức một lớp huấn luyện chính trị cho 40 thanh niên Cao Bằng yêu nước tại Nặm Quang, Ngàm Tảy (Trung Quốc), làm hạt nhân cho việc xây dựng phong trào cách mạng ở địa phương sau này, trở thành những đảng viên ưu tú, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp cách mạng⁽[3]⁾.

Hoạt động của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trên mảnh đất Cao Bằng giai đoạn 1941 - 1945 có ý nghĩa to lớn, là cơ sở vững chắc mở ra giai đoạn phát triển đặc biệt quan trọng của phong trào cách mạng cả nước. Chỉ thời gian ngắn sau khi về nước, tại hang Pác Bó, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 (khóa I) của Đảng tại Khuổi Nậm, Pác Bó, Cao Bằng⁽[4]⁾. Hội nghị đã hoàn thiện đường lối cách mạng giải phóng dân tộc của Đảng, kế thừa, vận dụng sáng tạo kinh nghiệm thực tiễn của cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng, giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc; thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, Báo Việt Nam độc lập, đội du kích đầu tiên của Cao Bằng; thông qua nhiều quyết sách quan trọng của Trung ương Đảng,... Quyết sách mang tính lịch sử này gắn chặt với thực tiễn Cao Bằng, nơi đã hội tụ đầy đủ điều kiện chính trị, xã hội và quân sự để hiện thực hóa đường lối cách mạng giải phóng dân tộc⁽[5]⁾. Cũng chính từ Cao Bằng, phong trào cách mạng dần được mở rộng xuống các địa bàn trọng yếu khác, như Thái Nguyên, Tuyên Quang, qua đó hình thành khu căn cứ Việt Bắc liên hoàn, tạo thế và lực ngày càng vững chắc cho cách mạng trên phạm vi cả nước.

Quyết định táo bạo, thể hiện tầm nhìn, bản lĩnh của Trung ương Đảng với hạt nhân là Chủ tịch Hồ Chí Minh ở mảnh đất Cao Bằng hùng vĩ đã thiết lập đường hướng chiến lược, tích tụ nguồn lực, chuẩn bị tốt nhất về lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địa, tạo tiền đề trực tiếp cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 giành thắng lợi. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, chiến khu Cao - Bắc - Lạng đã được thành lập (năm 1941) và trở thành cái nôi cách mạng, khởi nguồn, tập trung đầu não lãnh đạo kháng chiến, kết tinh, lan tỏa ý chí, sức mạnh tổng hợp để giải phóng dân tộc trên phạm vi cả nước sau này. Từ sau Cách mạng Tháng Tám vang dội, nhân dân ta thoát khỏi kiếp đói khổ, lầm than, từ thân phận người dân mất nước trở thành công dân của nước Việt Nam độc lập - tự do - hạnh phúc; từ một xứ thuộc địa nửa phong kiến, nghèo nàn, lạc hậu trở thành một quốc gia có chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, ngày càng phát triển. Đồng bào các dân tộc anh em tại các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn đã là những người con Việt Nam đầu tiên vinh dự được nhận sứ mệnh vẻ vang của Đảng và nhân dân cả nước giao phó để xây dựng vùng đất này trở thành căn cứ địa cách mạng và kháng chiến, xứng đáng với nhận định của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cao Bằng là một trong những tỉnh đi đầu trong công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc”^([6]).

Đồng bào các dân tộc Pác Bó (Cao Bằng) tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh hoa và vải thổ cẩm,
loại vải đẹp do đồng bào dệt (ngày 20-2-1961) Ảnh: TTXVN

Chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng bền bỉ, kiên cường trong công cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược

Có thể khẳng định, mảnh đất Cao Bằng là điểm xuất phát mang tính quyết định, nơi hội tụ và lan tỏa các điều kiện chín muồi của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ tiền khởi nghĩa. Kể từ sau năm 1945, nơi đây tiếp tục giữ vai trò là điểm tựa chiến lược quan trọng của căn cứ địa Việt Bắc chống thực dân Pháp; nơi huấn luyện, tổ chức, bổ sung lực lượng, góp phần quan trọng vào sự trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam; che chở, bảo vệ an toàn cho cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ; đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến. Nhân dân Cao Bằng một lòng tham gia tích cực vào lực lượng dân quân, du kích, bảo đảm giao thông liên lạc, hậu cần chiến trường, hòa làm một với núi rừng đúng như tinh thần những áng thơ đến nay còn nhiệt huyết của nhà thơ Tố Hữu “Rừng che bộ đội/Rừng vây quân thù”⁽[7]⁾.

Thực tế, vị trí tỉnh Cao Bằng nằm ở điểm khơi thông con đường chiến lược nối cách mạng Việt Nam với hậu phương lớn các nước xã hội chủ nghĩa. Từ sau Cách mạng Tháng Tám, liên tỉnh Cao - Bắc - Lạng được mang tên Khu giải phóng và mở rộng thêm các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang và Hà Giang để xây dựng Liên khu Một (giai đoạn 1946 - 1947). Trước bối cảnh mới của cuộc kháng chiến, khi Việt Nam đã là một thể chế nhà nước độc lập, tự chủ và quyết chống thực dân Pháp xâm lược, Liên khu Một được đổi tên thành Liên khu Việt Bắc. Giai đoạn 1950 - 1955, Liên khu Việt Bắc (Chiến khu Việt Bắc) đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử cao cả của mình, là căn cứ địa cách mạng vững chắc, tạo bàn đạp cho chiến cuộc quyết định giải phóng Điện Biên và giải phóng hoàn toàn miền Bắc, làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Trong cuộc kháng chiến ác liệt này, thời gian đầu tuyến biên giới phía Bắc đã bị địch kiểm soát, căn cứ địa Việt Bắc rơi vào thế bị bao vây khiến quân ta gặp nhiều khó khăn, nhất là việc tranh thủ sự ủng hộ quốc tế. Theo đó, Chiến dịch Biên giới năm 1950 được tiến hành, mảnh đất Cao Bằng là nơi diễn ra cuộc tiến công quy mô lớn đầu tiên do ta chủ động thực hiện, đánh dấu bước phát triển mới của nghệ thuật quân sự và tư duy chiến lược của cách mạng Việt Nam. Thắng lợi của Chiến dịch đã phá vỡ hệ thống phòng thủ của địch trên tuyến biên giới, mở ra thế trận tiến công chiến lược cho quân đội ta trên chiến trường, đồng thời khai thông con đường nối liền với hậu phương các nước xã hội chủ nghĩa. Từ đó, tạo điều kiện để Việt Nam tiếp nhận sự ủng hộ to lớn về vật chất, kỹ thuật, đào tạo cán bộ và hậu cần từ các nước xã hội chủ nghĩa. Nhờ vậy, thế và lực của cách mạng Việt Nam được nâng lên rõ rệt, tạo bước ngoặt trong cục diện kháng chiến, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chuyển từ thế phòng ngự sang thế tiến công chiến lược, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn.

Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng đã có nhiều đóng góp quan trọng, toàn diện, bền bỉ, thể hiện rõ vai trò của một địa bàn chiến lược về chính trị, quân sự và hậu phương đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Nơi đây là điểm tựa vững chắc cho cả nước, nhân dân Cao Bằng luôn giữ vững niềm tin, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thống nhất hai miền Nam - Bắc, nhiều phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động, như “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”,… được triển khai rộng khắp, tạo nguồn động viên vật chất, tinh thần to lớn cho tiền tuyến. Cùng với đó, hàng vạn thanh niên ưu tú sinh ra nơi đây đã hăng hái lên đường nhập ngũ, tham gia chiến đấu trên chiến trường ác liệt, trong đó có nhiều cá nhân trở thành cán bộ, chiến sĩ dũng cảm, lập chiến công hiển hách, góp phần làm nên thắng lợi chung của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Mặt khác, mặc dù điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, tỉnh Cao Bằng vẫn nỗ lực đẩy mạnh sản xuất nông - lâm nghiệp, tiết kiệm lương thực, thực phẩm, vật tư để chi viện cho tiền tuyến; vừa sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu, bảo đảm đời sống nhân dân và đáp ứng yêu cầu phục vụ kháng chiến trong mọi tình huống. Ngoài ra, việc tỉnh Cao Bằng hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc phòng - an ninh khu vực biên giới đã tạo môi trường ổn định để cả nước tập trung cho cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Tỉnh Cao Bằng cũng nỗ lực phát huy tinh thần đoàn kết, hữu nghị với các địa phương khu vực biên giới của nước bạn, qua đó tranh thủ sự ủng hộ quốc tế đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Đóng góp của tỉnh Cao Bằng trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ tuy thầm lặng, nhưng hết sức to lớn, góp phần quan trọng vào thắng lợi lịch sử mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Tô Lâm đến thăm, dâng hương tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo - nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân, nay là Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày 9-6-2024 Ảnh: TTXVN

Quyết tâm vượt qua khó khăn, thách thức để xây dựng quê hương Cao Bằng ngày càng ấm no, giàu đẹp

Trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, trở thành căn cứ địa cách mạng và kháng chiến, mảnh đất Cao Bằng luôn giữ cho mình vị thế của một “tấm khiên” trọng yếu, vững chắc nơi biên cương. Cùng với vẻ đẹp núi non sông nước trữ tình, đây còn còn là nơi ươm mầm, nuôi nấng, hun đúc nên nhiều anh hùng hào kiệt, chiến sĩ cách mạng... Trong thời bình, người dân Cao Bằng là những con người chân chất, chăm chỉ, hiếu khách, sáng tạo trong lao động, luôn khát vọng phát triển quê hương ấm no, giàu đẹp hơn. Nhờ đó, diện mạo tỉnh Cao Bằng thay da đổi thịt từng ngày, đời sống vật chất ngày càng được nâng lên. Nhiều người đến sinh sống, làm việc rồi quyết định định cư lâu dài và xem Cao Bằng như quê hương thứ hai. Đến hôm nay, ngọn lửa “nơi thắp sáng niềm tin cách mạng” vẫn được thế hệ nhân dân tỉnh Cao Bằng lưu truyền, gìn giữ, phát huy, biến truyền thống thành động lực để “Vì ta mà giữ lấy/Một dải dài biên cương”^([8]).

Ngay sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, cùng với cả nước, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng bắt tay vào công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng quê hương. Từ một tỉnh còn nhiều khó khăn, Cao Bằng đã và đang tạo đà vươn lên mạnh mẽ, đạt được nhiều kết quả quan trọng và toàn diện. Đến nay, Cao Bằng còn là nơi giao thoa, cư trú của nhiều dân tộc anh em có bản sắc văn hoá riêng; hơn 95% người dân Cao Bằng là người dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán chỉ, Lô Lô,... Thiên nhiên cũng ưu ái ban tặng cho Cao Bằng nhiều cảnh sắc hùng vĩ, khí hậu mát mẻ, nhiều danh lam thắng cảnh và khu di tích lịch sử hào hùng, như thác Bản Giốc, Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó, di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo, Khu di tích lịch sử Kim Đồng,...

Trước năm 2000, Cao Bằng là một trong những tỉnh nghèo nhất nước, nhiều năm tăng trưởng dưới mức bình quân của cả nước do xuất phát điểm thấp, nhiều khó khăn, xa trung tâm lớn. Nhưng từ năm 2015, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Cao Bằng đã cao hơn mức tăng trưởng bình quân của cả nước, thu ngân sách trên địa bàn giai đoạn 2016 - 2020 tăng 1,7 lần so với giai đoạn 2011 - 2015. Giai đoạn 2020 - 2025, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Cao Bằng phát huy truyền thống đoàn kết, vượt khó, đạt nhiều kết quả quan trọng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, GRDP bình quân đầu người đạt 50,73 triệu đồng/năm, tăng 1,4 lần so với 2020; du lịch khởi sắc, hạ tầng mở rộng, tập trung triển khai và tổ chức thông tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) giai đoạn 1 - cột mốc đánh dấu hiện thực hoá mục tiêu nối liền mạng lưới cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau. Công nghiệp tăng trưởng 8,87%/năm với nhiều dự án khoáng sản, thủy điện; thương mại - dịch vụ phục hồi nhanh, doanh thu tăng bình quân 11,95%/năm. Kinh tế cửa khẩu phát triển mạnh; kim ngạch xuất, nhập khẩu trên 4,4 tỷ USD, chiếm 46% tổng thu ngân sách. Lĩnh vực văn hóa - xã hội có nhiều tiến bộ; an sinh xã hội được bảo đảm, giảm nghèo đạt kết quả rõ nét, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện, nâng cao; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4,24%/năm; trên 19.000 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở từ Chương trình thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát. Công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị có chuyển biến tích cực; năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, hiệu quả quản lý của các cấp chính quyền và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội được nâng lên. Chương trình nông thôn mới thực hiện hiệu quả; công tác dân tộc, tôn giáo triển khai đồng bộ.

Tuy vậy, bên cạnh thành quả đạt được, nhiều hạn chế vẫn đang hiện hữu, như một số chỉ tiêu kinh tế chưa đạt kế hoạch, cơ cấu kinh tế nhỏ lẻ, manh mún; tăng trưởng chủ yếu dựa vào đầu tư công, chưa phát huy vai trò khu vực kinh tế tư nhân. Tỷ lệ hộ nghèo ở vùng sâu, vùng xa còn cao; tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở tuyến biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tôn giáo còn tiềm ẩn yếu tố phức tạp,... Cơ chế, chính sách của tỉnh chưa thực sự thông thoáng, hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư chiến lược. Phần lớn đơn vị kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh hoạt động với quy mô nhỏ, năng lực cạnh tranh thấp, khả năng nguồn vốn và kinh nghiệm quản lý chưa đáp ứng nhu cầu. Cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ du lịch còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng; thiếu cơ sở lưu trú du lịch cao cấp, cơ sở cung cấp dịch vụ vui chơi giải trí, mua sắm,…

Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, vai trò chiến lược của tỉnh Cao Bằng tiếp tục được khẳng định trên nhiều phương diện. Là tỉnh biên giới, Cao Bằng giữ vị trí then chốt trong xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc, bảo vệ chủ quyền quốc gia, đồng thời tạo không gian kết nối giao thương, hợp tác kinh tế, văn hóa với khu vực và quốc tế; bảo đảm gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh, thắt chặt tình đoàn kết các dân tộc và phát huy “thế trận lòng dân”; từng bước chuyển đổi vai trò truyền thống của “phên giậu quốc gia” thành một cực kết nối mới giữa nội địa với không gian phát triển khu vực và quốc tế. Định hướng chiến lược trên xuất phát từ vai trò, thế mạnh sẵn có của Cao Bằng, cụ thể:

Một là, trên phương diện địa - chính trị và quốc phòng - an ninh, Cao Bằng giữ vị trí tiền tiêu chiến lược ở khu vực Đông Bắc, quản lý đường biên giới dài giáp giới với Trung Quốc. Vai trò của Cao Bằng không chỉ giới hạn ở bảo vệ biên giới, mà còn gắn với nhiệm vụ giữ vững ổn định chính trị - xã hội, kiểm soát hoạt động xuyên biên giới, góp phần bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để đất nước phát triển bền vững.

Hai là, trong không gian phát triển mới, liên kết vùng và kết nối quốc tế là yếu tố động lực quan trọng, mảnh đất Cao Bằng nổi lên như một cửa ngõ quan trọng, điểm hội tụ, kết nối Việt Nam với thị trường rộng lớn bên ngoài, đặc biệt là Trung Quốc cũng như chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Việc thúc đẩy phát triển cửa khẩu, nâng cấp hạ tầng giao thông liên vùng, liên quốc gia đã và đang tạo điều kiện để nơi đây chuyển từ vị thế “vùng xa, vùng sâu” thành mắt xích trong mạng lưới giao thương xuyên biên giới; mở ra cơ hội cho thương mại, logistics, du lịch,...; góp phần cấu trúc lại không gian kinh tế vùng Đông Bắc theo hướng mở, linh hoạt và hội nhập.

Ba là, Cao Bằng có vai trò đặc biệt trong kết nối “bên trong” và “bên ngoài” không chỉ về kinh tế, mà còn về văn hóa và đối ngoại nhân dân. Với bản sắc văn hóa đa dạng của đồng bào dân tộc thiểu số và mối quan hệ giao lưu lịch sử, truyền thống lâu đời với khu vực lân cận. Nơi đây có nhiều tiềm năng để kiến thiết cầu nối văn hóa, tăng cường hiểu biết, tin cậy và hợp tác chặt chẽ giữa Việt Nam với các đối tác bên ngoài, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yếu tố văn hóa và đối ngoại nhân dân ngày càng được coi trọng, cũng là kế thừa và vận dụng sáng tạo chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Tỉnh Cao Bằng ở sát Trung Quốc nên cần phát huy tốt hơn nữa tình đoàn kết hữu nghị giữa hai dân tộc”^([9]).

Như vậy, vị thế của tỉnh Cao Bằng đang được định hình lại, từ một địa bàn chủ yếu được nhìn nhận qua lăng kính quốc phòng - an ninh, Cao Bằng đang được đặt vào tầm nhìn, định hướng phát triển tổng thể, hài hòa giữa bảo vệ biên giới, phát triển kinh tế xanh, kinh tế cửa khẩu và nâng cao đời sống người dân. Khi được kết nối hiệu quả với trung tâm kinh tế lớn trong nước và khu vực, vai trò tiền tiêu của Cao Bằng sẽ không chỉ là “tuyến đầu phòng thủ”, mà còn là “tuyến đầu hội nhập”, góp phần lan tỏa động lực phát triển từ biên giới vào nội địa.

Đồng chí Phan Thăng An, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng và đoàn công tác khảo sát, nắm tình hình khu vực Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh (Cao Bằng), ngày 19-12-2025 Ảnh: baocaobang.vn

Kế thừa truyền thống quê hương cách mạng, nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng quyết tâm nỗ lực, bứt phá vươn lên trong kỷ nguyên mới

Theo Nghị quyết số 1657/NQ-UBTVQH15, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, “Về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng năm 2025”, tỉnh Cao Bằng có 56 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 53 xã và 3 phường. Sau sắp xếp, các sở, ban, ngành cấp tỉnh giảm từ 21 xuống 16 đơn vị (giảm 23,81%); tổ chức bên trong các sở, ban, ngành giảm từ 125 xuống 99 đơn vị (giảm 20,8%); 99 phòng, ban chuyên môn cấp huyện chấm dứt hoạt động. Cùng với tinh gọn tổ chức bộ máy, số cán bộ, công chức giảm từ 5.089 xuống còn 3.206 người; số viên chức giảm từ 15.145 xuống 14.954 người. Hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính được nâng lên, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt 98,1%,... Bộ máy chính quyền sau sắp xếp cơ bản đã được tinh gọn, giảm số lượng cơ quan, đơn vị góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp về chức năng nhiệm vụ, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Quá trình thực hiện sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy bảo đảm đúng nguyên tắc và trình tự các bước cũng như tính tổng thể, đồng bộ, liên thông; kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới, phát triển. Tỉnh Cao Bằng đã thực hiện tốt công tác tư tưởng, động viên cán bộ, đảng viên yên tâm công tác, giữ vững bản lĩnh chính trị và phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất; thực hiện đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động chịu tác động, ảnh hưởng từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy,… Từ ngày 1-7-2025, tổ chức bộ máy mới tại xã chính thức đi vào hoạt động, đánh dấu bước chuyển quan trọng, mở ra một giai đoạn phát triển mới với kỳ vọng về một nền hành chính tinh gọn, hiệu quả, sát dân, vì dân phục vụ; hình thành cơ chế điều hành thông suốt, linh hoạt, hiệu quả, qua đó mở rộng không gian phát triển mới, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững và toàn diện. Từ kết quả, điều kiện phát triển, tỉnh Cao Bằng đang đứng trước cơ hội lớn khơi thông và phát huy mạnh mẽ nguồn lực của địa phương. Thời gian tới, tỉnh Cao Bằng xác định thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục kế thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương cách mạng; nỗ lực, đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng bộ,... Nêu cao ý chí, tinh thần phấn đấu, tự vươn lên trong lao động, sản xuất và bảo vệ Tổ quốc của đồng bào các dân tộc; tạo nền tảng sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vững chắc, gắn kết chặt chẽ ý Đảng với lòng dân; khơi dậy mạnh mẽ, tinh thần tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, khát vọng phát triển đất nước. Cùng với đó, khai thác tối đa lợi thế đặc thù, huy động mọi nguồn lực đầu tư cho ngành kinh tế mũi nhọn, nhất là kinh tế cửa khẩu, du lịch; phấn đấu tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức khá so với các tỉnh trong khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Chăm lo phát triển toàn diện lĩnh vực văn hóa - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân, trong đó coi giáo dục và y tế là hai trụ cột an sinh nền tảng, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chiến lược thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

Thứ hai, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh. Thông qua việc xây dựng khu dân cư ổn định, phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào các dân tộc để vừa nâng cao đời sống nhân dân, vừa củng cố “thế trận lòng dân vững chắc nơi biên cương Tổ quốc”. Tăng cường đầu tư, nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng số và dịch vụ công nhằm thoát khỏi hoàn cảnh “vùng biên xa trung tâm”, từng bước trở thành điểm kết nối quan trọng giữa nội địa và khu vực biên giới. Chú trọng phát huy vai trò biên giới gắn với bảo tồn, khai thác hiệu quả giá trị lịch sử, văn hóa, sinh thái đặc thù, nhất là phát triển du lịch biên giới, du lịch lịch sử - cách mạng, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc, củng cố bản sắc quốc gia và tăng cường “sức mạnh mềm” của đất nước ở khu vực biên giới.

Thứ ba, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là trong việc cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng phù hợp với điều kiện thực tiễn biên giới. Khuyến khích đội ngũ cán bộ ở địa phương ngày càng năng động, đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.... Chú trọng công tác đào tạo chuyên sâu, toàn diện cho đội ngũ cán bộ, bảo đảm đây là lực lượng hạt nhân nắm bắt, thẩm thấu và chuyển tải kịp thời chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra.

Thứ tư, với đặc thù địa phương chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh Cao Bằng cần tiếp tục phát huy vai trò người có uy tín, ban hành nhiều chính sách, kế hoạch hỗ trợ đồng bào các dân tộc thiểu số có điều kiện sống khó khăn, tạo kế sinh nhai bền vững cho nhân dân; thu hút đội ngũ tri thức, nhà khoa học, nguồn nhân lực chất lượng cao về công tác trên địa bàn tỉnh,… Phải luôn xác định nhiệm vụ vun đắp, gìn giữ, thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc là “chìa khóa” để xây dựng địa phương ngày càng ấm no, hạnh phúc, đúng với mong ước lúc sinh thời của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đồng bào tất cả các dân tộc, không phân biệt lớn nhỏ, phải yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, phải đoàn kết chặt chẽ như anh em một nhà, để cùng nhau xây dựng Tổ quốc chung, xây dựng chủ nghĩa xã hội làm cho tất cả các dân tộc được hạnh phúc, ấm no”^([10]).

Với truyền thống cách mạng kiên cường, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của người dân tỉnh Cao Bằng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng sẽ nỗ lực nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức, khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh, tự tin bước vào một vận hội mới, tạo nền tảng vững chắc cho bước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới của dân tộc./.
 

TS Phan Thăng An
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Cao Bằng

---------------------------------

(1) Vũ Anh: Bác Hồ về nước, Hội Văn học nghệ thuật Cao Bằng, 1986, tr. 14 - 15
(2) Thực tế, từ ngày có Đảng, đồng bào các dân tộc tỉnh Cao Bằng luôn một lòng theo Đảng, tiêu biểu như đồng chí Hoàng Đình Giong, lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam, người học trò xuất sắc của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc
(3) Trong số 34 chiến sĩ đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân, có đến 25 người con ưu tú của Cao Bằng là con em các dân tộc Kinh, Tày, Nùng, Dao và Mông. Rất nhiều người con ưu tú khác của quê hương Cao Bằng dù không trực tiếp tham gia, nhưng đã góp công không nhỏ trong xây dựng cơ sở cách mạng, hỗ trợ hậu cần, góp phần quan trọng cho đội quân non trẻ ra đời và giành được những chiến công vang dội ngay ngày đầu thành lập
(4) Tham gia Hội nghị có các đồng chí: Trường Chinh - Quyền Tổng Bí thư, Hoàng Văn Thụ, Phùng Chí Kiên, Hoàng Quốc Việt cùng một số đại biểu Xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và tổ chức đảng hoạt động ở nước ngoài
(5) Ngày 22-12-1944, tại Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập, đánh dấu sự ra đời của quân đội cách mạng Việt Nam; hai chiến thắng Phai Khắt và Nà Ngần ngay sau đó có ý nghĩa chính trị - tinh thần đặc biệt, khẳng định tính đúng đắn của chủ trương kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, củng cố niềm tin của quần chúng nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và khả năng thắng lợi của cách mạng
(6) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 13, tr. 49
(7) Xem: Bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu
(8) Xem: Bài thơ Cao Bằng của nhà thơ Trúc Thông
(9) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 48
(10) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 44