Cao Bằng - Tự hào nơi khởi nguồn thời đại Hồ Chí Minh

Cuộc trở về mang tầm vóc lịch sử: Pác Bó - điểm hẹn của dân tộc và thời đại

Ngày 28/1/1941, sau 30 năm bôn ba qua nhiều châu lục hoạt động cách mạng, tiếp thu tư tưởng chủ nghĩa Mác - Lê-nin, con đường đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc chân chính, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chọn Pác Bó, Cao Bằng là nơi trở về Tổ quốc xây dựng căn cứ địa cách mạnh, lãnh, chỉ đạo trực tiếp phong trào đấu tranh cách mạng trong nước.

Sự lựa chọn của Người không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một tầm nhìn chiến lược sâu sắc. Cao Bằng hội tụ những điều kiện đặc biệt: Cao Bằng có phong trào cách mạng phát triển sớm; đồng bào các dân tộc giàu lòng yêu nước; địa hình hiểm trở, thuận lợi cho xây dựng căn cứ lâu dài; có tuyến giao thông quốc tế để liên lạc với phong trào cách mạng thế giới. Quan trọng hơn cả, đây là nơi nhân dân sẵn sàng che chở, nuôi dưỡng cách mạng bằng cả tấm lòng thủy chung, son sắt.

Tại Pác Bó (xã Trường Hà), tuy thực dân Pháp và bè lũ phong kiến tay sai kiểm soát, lùng sục gắt gao nhưng Người và các đồng chí cán bộ cách mạng luôn được đồng bào các dân tộc Cao Bằng hết mực thủy chung, chở che, đùm bọc bảo vệ an toàn. Người chọn hang đá làm nơi ở, bàn đá bên suối làm nơi làm việc, ăn cháo bẹ rau măng do đồng bào nấu cho, uống nước suối đầu nguồn nuôi chí lớn. Nhưng chính trong mọi gian nguy, cuộc sống cách mạng đầy gian khổ ấy, một tầm vóc chiến lược vĩ đại của Người đã triển khai hình thành. Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc không chỉ là nhà cách mạng trở về nước, mà là lãnh tụ đã hội đủ trí tuệ, bản lĩnh, kinh nghiệm quốc tế và niềm tin tuyệt đối vào nhân dân.

Cuộc trở về của Người ngày 28/1/1941 vì thế không chỉ mở ra một giai đoạn mới của cách mạng Việt Nam, mà còn đặt viên gạch đầu tiên mở ra thời đại Hồ Chí Minh - thời đại mà dân tộc Việt Nam từ thân phận nô lệ đứng lên làm chủ vận mệnh của mình.

Từ Pác Bó nhìn ra cả nước: Những sáng lập lớn chuẩn bị Tổng khởi nghĩa

Giai đoạn 1941 - 1945 tại Cao Bằng là quãng thời gian đặc biệt quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. Tại đây, Người đã trực tiếp lãnh đạo, tổ chức và định hình bốn sáng lập lớn, tạo nền tảng quyết định cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945, mở ra thời đại Hồ Chí Minh.

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chỉ đạo thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh). Với tư tưởng đại đoàn kết các dân tộc, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các cán bộ cách mạng đã trực tiếp vận động tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, mọi dân tộc, tôn giáo, giai cấp yêu nước vào một mặt trận thống nhất, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên trên hết. Việt Minh không chỉ là một tổ chức chính trị, mà là linh hồn của phong trào cách mạng toàn dân.

Chỉ đạo triệu tập Hội nghị Trung ương 8 (5/1941) do Người chủ trì đã trở thành bước ngoặt chiến lược của cách mạng Việt Nam. Hội nghị khẳng định rõ: giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, tạm gác các nhiệm vụ khác để tập trung cứu nước. Quyết định ấy thể hiện tư duy độc lập, sáng tạo, gắn lý luận cách mạng với thực tiễn Việt Nam. Để tuyên truyền đường lối cách mạng, Người chỉ đạo xuất bản Báo Việt Nam Độc lập, coi báo chí là vũ khí sắc bén để giác ngộ quần chúng, truyền bá đường lối cách mạng, khơi dậy lòng yêu nước đã lan tỏa khắp bản làng, phố thị.

Người chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, từ Đội du kích Pác Bó đến ra chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ở đó, tư tưởng “chính trị trọng hơn quân sự” được quán triệt, tạo nên một đội quân từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu.

Xác định rõ “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, trong những năm hoạt động tại Cao Bằng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đặc biệt coi trọng công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ, xem đây là nhiệm vụ chiến lược lâu dài của cách mạng. Từ căn cứ địa Cao Bằng, Người trực tiếp chỉ đạo mở các lớp huấn luyện phù hợp với từng đối tượng, từng trình độ, trong đó thanh niên được xác định là lực lượng nòng cốt, xung kích của phong trào cách mạng. Nội dung huấn luyện do Người xây dựng mang tính toàn diện, gắn lý luận với thực tiễn, từ tư tưởng cách mạng, đạo đức người cán bộ, phương pháp vận động quần chúng đến kiến thức chính trị, quân sự và tình hình trong nước, quốc tế. Người còn trực tiếp biên soạn, dịch nhiều tài liệu quan trọng như: Cách đánh du kích, Lịch sử nước ta, Lịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô (tóm tắt)… làm tài liệu huấn luyện. Đẩy mạnh phong trào học văn hóa, xóa nạn mù chữ, nhiều thanh niên ưu tú được lựa chọn đưa đi đào tạo ở nước ngoài. Từ Cao Bằng, một đội ngũ cán bộ kiên trung, vững lý luận, dày thực tiễn đã trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt của cách mạng cả nước.

Cùng với xây dựng con người, từ năm 1942, Nguyễn Ái Quốc sớm nhận ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng không gian cách mạng, phá thế cô lập của căn cứ Cao Bằng. Người chỉ đạo tổ chức các “con đường quần chúng cách mạng” - con đường “Nam tiến” vươn ra Việt Bắc và miền xuôi. Tháng 2/1943, Hội nghị liên tịch tại Lũng Hoài, xã Hồng Việt, huyện Hòa An (cũ) quyết định đẩy mạnh phong trào “Nam tiến”, mở các tuyến chiến lược từ Cao Bằng đi Bắc Kạn, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang. Chỉ trong thời gian ngắn, 19 đội xung phong Nam tiến được thành lập, hình thành mạng lưới căn cứ liên hoàn, nối liền Việt Bắc với cả nước. Phong trào “Nam tiến” đã kết nối sức mạnh toàn dân, đặt nền móng cho khu giải phóng và trở thành bước chuẩn bị quyết định cho thắng lợi của Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945.

Với những chỉ đạo chiến lược trên tại Cao Bằng đã chuẩn bị đầy đủ đường lối, lực lượng, tổ chức và thời cơ, đưa cách mạng Việt Nam tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945 giành chính quyền về tay nhân dân, làm thay đổi vận mệnh dân tộc. Ngày 2/9/1945, trước toàn thể hàng triệu đồng bào cả nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, mở ra thời đại Hồ Chí Minh cho dân tộc Việt Nam và thức tỉnh các dân tộc bị áp bức khổ đau dưới chế độ thực dân, đế quốc thuộc địa và nhân loại tiến bộ thế giới.

Từ di sản Hồ Chí Minh - động lực cho Cao Bằng phát huy nội lực thời đại mới

85 năm qua, kể từ ngày lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó, Cao Bằng không chỉ tự hào là cái nôi của cách mạng Việt Nam, mà còn là minh chứng sinh động cho khả năng chuyển hóa di sản Hồ Chí Minh thành động lực phát triển trong thời đại mới. Nhiệm kỳ 2020 - 2025 của Đảng bộ tỉnh ghi dấu một chặng đường nỗ lực bền bỉ, vừa giữ gìn giá trị cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh, vừa hiện thực hóa khát vọng phát triển bằng những thành tựu cụ thể. Cao Bằng hoàn thành và vượt 12/18 chỉ tiêu chủ yếu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX.  

Cùng với phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững được xác định là nhiệm vụ trung tâm, thể hiện rõ tinh thần “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của tỉnh giảm xuống còn khoảng 4%, giảm đều qua từng năm. Hàng trăm mô hình sản xuất nông - lâm nghiệp, OCOP, liên kết chuỗi giá trị được triển khai, giúp nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế lâu dài.

Đặc biệt, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó du lịch lịch sử - văn hóa gắn với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó giữ vai trò quan trọng. Năm 2025, tỉnh đón trên 2,5 triệu lượt khách, tăng hơn 56% so với cùng kỳ, tổng doanh thu du lịch đạt trên 2.530 tỷ đồng, tăng gần 98%. Những con số ấn tượng ấy cho thấy giá trị di sản cách mạng đã và đang được đánh thức, trở thành nguồn lực phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao vị thế hình ảnh Cao Bằng trên bản đồ du lịch quốc gia.

Phong trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tiếp tục lan tỏa sâu rộng. Toàn tỉnh ghi nhận hơn 400 mô hình hay, 1.121 điển hình tiên tiến ở các cấp được biểu dương trong giai đoạn 2020 - 2025. Từ cán bộ cơ sở tận tụy với dân, giáo viên bám bản gieo chữ, chiến sĩ biên phòng giữ vững biên cương, đến doanh nhân trẻ khởi nghiệp từ nông sản quê hương..., tất cả tạo nên bức tranh sinh động về việc “học Bác” bằng hành động cụ thể.

Từ Pác Bó năm xưa đến Cao Bằng hôm nay, dòng chảy lịch sử và hiện tại đã gặp nhau ở một điểm chung: ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên. Di sản Hồ Chí Minh không chỉ được gìn giữ như ký ức thiêng liêng, mà đã trở thành ngọn đuốc soi đường, tiếp sức cho Cao Bằng cùng cả nước chuẩn bị các điều kiện bước vào kỷ nguyên mới, tiến bước xây dựng đất nước hùng cường như di nguyện của Người.