Niềm tin và sự kỳ vọng của Bác Hồ với Cao Bằng
- Thứ tư - 28/01/2026 16:11
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nhìn lại những câu nói, bức thư và lời căn dặn của Bác Hồ về Cao Bằng qua các giai đoạn lịch sử, có thể thấy rõ một mạch niềm tin xuyên suốt: từ quyết định chiến lược được nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng trước ngày về nước, đến tinh thần lạc quan cách mạng trong những năm tháng gian khó, sự tin cậy sâu sắc trong kháng chiến và kỳ vọng lớn lao trong công cuộc xây dựng đất nước. Niềm tin ấy được thực tiễn lịch sử của Cao Bằng chứng thực bằng những thành quả cụ thể, góp phần quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Việt Nam.
Từ quyết định chiến lược đến hiện thực căn cứ địa cách mạng đầu tiên
Trong dòng chảy lịch sử cách mạng Việt Nam, Cao Bằng không chỉ được ghi nhớ như cái nôi của phong trào cách mạng thời kỳ đầu, mà còn là vùng đất gắn bó đặc biệt với niềm tin và sự kỳ vọng sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Điều đáng trân trọng là: mỗi nhận định, mỗi lời căn dặn của Người về Cao Bằng đều không dừng lại ở ý chí hay cảm xúc, mà luôn gắn chặt với thực tiễn, từng bước được hiện thực hóa bằng những dấu mốc lịch sử cụ thể, góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Trước khi trở về Tổ quốc năm 1941, trong bối cảnh cách mạng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu lựa chọn hướng đi và địa bàn hoạt động phù hợp, Bác Hồ đã dành sự quan tâm đặc biệt cho Cao Bằng. Từ sự nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình trong nước và quốc tế, Người nhận thấy ở mảnh đất biên cương này không chỉ có vị trí địa lý thuận lợi cho việc liên lạc, gây dựng quan hệ quốc tế, mà quan trọng hơn là phong trào quần chúng đã được hình thành, tinh thần yêu nước và cách mạng đã được hun đúc qua nhiều năm tháng đấu tranh bền bỉ trước đó. Người nhận định: “Căn cứ địa Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng ta. Cao Bằng có phong trào tốt từ trước, lại kề sát biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc quốc tế rất thuận lợi. Nhưng từ Cao Bằng còn phải phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối phong trào được với Thái Nguyên và toàn quốc thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể tiến công, lúc khó khăn có thể giữ ”[1]. Với niềm tin đó, Bác Hồ đã đưa ra một quyết định chiến lược được cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng, lựa chọn Cao Bằng làm nơi đặt dấu chân đầu tiên khi trở về Tổ quốc vào ngày 28 - 01- 1941.
Sau khi trở về nước và trực tiếp sống, hoạt động tại Pác Bó, niềm tin chiến lược ấy của Bác Hồ tiếp tục được khẳng định và nâng lên thành niềm tin lạc quan cách mạng sâu sắc. Giữa núi rừng Pác Bó – nơi non xanh, nước biếc nhưng điều kiện sống và hoạt động còn muôn vàn thiếu thốn – Người vẫn toát lên một tinh thần ung dung, vững vàng, gửi gắm niềm tin lớn lao qua những vần thơ mộc mạc:
Trong dòng chảy lịch sử cách mạng Việt Nam, Cao Bằng không chỉ được ghi nhớ như cái nôi của phong trào cách mạng thời kỳ đầu, mà còn là vùng đất gắn bó đặc biệt với niềm tin và sự kỳ vọng sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Điều đáng trân trọng là: mỗi nhận định, mỗi lời căn dặn của Người về Cao Bằng đều không dừng lại ở ý chí hay cảm xúc, mà luôn gắn chặt với thực tiễn, từng bước được hiện thực hóa bằng những dấu mốc lịch sử cụ thể, góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Trước khi trở về Tổ quốc năm 1941, trong bối cảnh cách mạng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu lựa chọn hướng đi và địa bàn hoạt động phù hợp, Bác Hồ đã dành sự quan tâm đặc biệt cho Cao Bằng. Từ sự nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình trong nước và quốc tế, Người nhận thấy ở mảnh đất biên cương này không chỉ có vị trí địa lý thuận lợi cho việc liên lạc, gây dựng quan hệ quốc tế, mà quan trọng hơn là phong trào quần chúng đã được hình thành, tinh thần yêu nước và cách mạng đã được hun đúc qua nhiều năm tháng đấu tranh bền bỉ trước đó. Người nhận định: “Căn cứ địa Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng ta. Cao Bằng có phong trào tốt từ trước, lại kề sát biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc quốc tế rất thuận lợi. Nhưng từ Cao Bằng còn phải phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối phong trào được với Thái Nguyên và toàn quốc thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể tiến công, lúc khó khăn có thể giữ ”[1]. Với niềm tin đó, Bác Hồ đã đưa ra một quyết định chiến lược được cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng, lựa chọn Cao Bằng làm nơi đặt dấu chân đầu tiên khi trở về Tổ quốc vào ngày 28 - 01- 1941.
Sau khi trở về nước và trực tiếp sống, hoạt động tại Pác Bó, niềm tin chiến lược ấy của Bác Hồ tiếp tục được khẳng định và nâng lên thành niềm tin lạc quan cách mạng sâu sắc. Giữa núi rừng Pác Bó – nơi non xanh, nước biếc nhưng điều kiện sống và hoạt động còn muôn vàn thiếu thốn – Người vẫn toát lên một tinh thần ung dung, vững vàng, gửi gắm niềm tin lớn lao qua những vần thơ mộc mạc:
“Non xa xa, nước xa xa,
Nào phải thênh thang mới gọi là.
Đây suối Lênin, kia núi Mác.
Hai tay xây dựng một sơn hà”.[2]
Nào phải thênh thang mới gọi là.
Đây suối Lênin, kia núi Mác.
Hai tay xây dựng một sơn hà”.[2]
Đó không chỉ là cảm xúc trước thiên nhiên Cao Bằng, mà là sự khẳng định chắc chắn về tương lai của cách mạng Việt Nam. Chính từ niềm tin và tinh thần lạc quan ấy, Bác Hồ đã từng bước gây dựng Cao Bằng vượt lên khỏi giới hạn của một địa danh cụ thể để trở thành biểu tượng của cội nguồn cách mạng của cả nước. Với Bác Hồ, Cao Bằng không chỉ là nơi dừng chân khi Người trở về Tổ quốc, mà là vùng đất hội tụ đầy đủ những điều kiện căn bản để “hai tay xây dựng một sơn hà”: có phong trào quần chúng vững chắc, có truyền thống yêu nước bền bỉ, có vị trí chiến lược đặc biệt và trên hết là có lòng người son sắt với cách mạng.
Từ Pác Bó, ngọn lửa cách mạng được thắp lên và lan tỏa mạnh mẽ về xuôi, hình thành thế liên hoàn vững chắc giữa căn cứ địa cách mạng với phong trào đấu tranh trên phạm vi cả nước. Cũng từ cội nguồn ấy, lực lượng cách mạng từng bước được gây dựng, rèn luyện và chuẩn bị chu đáo, tạo tiền đề mang tính quyết định cho thắng lợi của Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Thực tiễn lịch sử đã khẳng định một chân lý: sự nghiệp “xây dựng sơn hà” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng và bền bỉ tôi luyện trong gian khó giữa núi rừng Pác Bó, từ chính mảnh đất Cao Bằng, đã đi tới thành công.
Niềm tin của Bác Hồ với Cao Bằng trong các cuộc kháng chiến
Kế thừa và phát huy truyền thống cách mạng được Chủ tịch Hồ Chí Minh vun đắp từ những ngày đầu ở Pác Bó, Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc Cao Bằng đã một lòng theo Đảng, theo Bác, sớm trở thành lực lượng nòng cốt nơi tuyến đầu Việt Bắc trong thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn ác liệt, niềm tin của Bác Hồ đối với Cao Bằng tiếp tục được khẳng định một cách trực tiếp, sâu sắc qua những bức thư gửi đồng bào và chiến sĩ địa phương. Trong thư gửi đồng bào Cao Bằng ngày 2-9-1947, Người bày tỏ sự tin tưởng và kỳ vọng: “…Đồng bào tỉnh ta đã rất hăng hái giúp cách mạng trong mấy năm trước. Tôi chắc rằng đồng bào cũng hăng hái ủng hộ kháng chiến lúc này….mong đồng bào đều gắng sức”[3]. Những lời động viên chân thành ấy không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là lời hiệu triệu, tiếp thêm niềm tin và ý chí cho quân và dân Cao Bằng trong những năm tháng cam go của cuộc kháng chiến.
Niềm tin ấy tiếp tục được nâng lên thành sự khẳng định mạnh mẽ trong thư gửi đồng bào và chiến sĩ tỉnh Cao Bằng tháng 10 -1948. Bác nhấn mạnh vị trí lịch sử và trách nhiệm mới của tỉnh nhà: “…Trước kia Cao Bằng là căn cứ địa của cách mệnh dân tộc. Ngày nay Cao Bằng phải là mồ chôn lũ thực dân. Tôi tin chắc rằng đồng bào và quân đội Cao Bằng sẽ cố gắng giữ vững cái truyền thống anh hùng của tỉnh nhà. Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi! Thống nhất và độc lập nhất định sẽ thành công!”[4]. Đó vừa là lời căn dặn, vừa là niềm tin sắt son của Người đối với truyền thống cách mạng và tinh thần chiến đấu kiên cường của Cao Bằng.
Thực tiễn kháng chiến đã chứng thực trọn vẹn niềm tin ấy, khi Cao Bằng cùng cả nước góp phần làm nên những thắng lợi có ý nghĩa chiến lược của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, từ việc giữ vững căn cứ Việt Bắc trong Thu – Đông năm 1947 đến bước phát triển mới của cuộc kháng chiến đầu những năm 1950. Đặc biệt trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, Cao Bằng được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn là chiến trường chính, đồng thời là hậu phương tại chỗ, trực tiếp cung cấp sức người, sức của, bảo đảm hậu cần cho chiến dịch. Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận, theo dõi và chỉ đạo chiến dịch Biên giới ngay trên mảnh đất Cao Bằng không chỉ thể hiện tầm quan trọng chiến lược của địa bàn, mà còn là nguồn cổ vũ tinh thần to lớn đối với cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Ảnh tư liệu: Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đài quan sát tại núi Báo Đông
(Nguồn: https://baotanghochiminh.vn)
Từ căn cứ địa cách mạng đầu tiên, Cao Bằng đã khẳng định vai trò đặc biệt của mình trong bước ngoặt chiến lược của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, góp phần mở ra cục diện mới cho cách mạng Việt Nam.(Nguồn: https://baotanghochiminh.vn)
Trong suốt những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, mảnh đất cội nguồn cách mạng Cao Bằng không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam, mà còn là điểm tựa vững chắc trong thế trận bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Truyền thống cách mạng được hun đúc từ Pác Bó tiếp tục được phát huy trong thực tiễn đấu tranh, góp phần giữ vững và xây dựng hậu phương lớn của cả nước.
Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, Tổ quốc tiếp tục phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về bảo vệ chủ quyền biên giới. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 02/1979, Cao Bằng đứng ở tuyến đầu của mặt trận bảo vệ Tổ quốc; Nhân dân các dân tộc trong tỉnh một lần nữa phát huy tinh thần đoàn kết, kiên cường, cùng lực lượng vũ trang bảo vệ vững chắc từng tấc đất biên cương. Những đóng góp đó đã hoàn thành trọng trách lịch sử của một vùng đất biên giới giàu truyền thống yêu nước, tiếp tục khẳng định tính đúng đắn trong niềm tin và sự kỳ vọng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm gửi gắm từ những ngày đầu ở Pác Bó.
Bác Hồ kỳ vọng Cao Bằng trở thành tỉnh gương mẫu trong xây dựng chủ nghĩa xã hội
Sau khi hòa bình được lập lại ở miền Bắc, trong chuyến về thăm Cao Bằng năm 1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dành cho mảnh đất cội nguồn cách mạng sự quan tâm sâu sắc, đồng thời gửi gắm vào đó niềm tin và kỳ vọng mới. Nếu như trong những năm tháng chiến tranh, Cao Bằng được Người tin tưởng giao phó vai trò là căn cứ địa cách mạng, hậu phương chiến lược và cửa ngõ quan trọng của kháng chiến, thì bước vào thời kỳ hòa bình, Bác mong muốn tỉnh tiếp tục phát huy truyền thống ấy trong một nhiệm vụ lịch sử mới: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Người căn dặn: “Bác mong tỉnh Cao Bằng sớm trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc như trước đây Cao Bằng là một trong những tỉnh đi đầu trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc”[5]
Ảnh tư liệu: Bác Hồ về thăm bà con Pác Bó tháng 2/1961 (Nguồn: Báo Cao Bằng)
Thực tiễn những năm về sau đã cho thấy sự nỗ lực bền bỉ của Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc Cao Bằng trong việc cụ thể hóa niềm tin và kỳ vọng của Bác. Từ một tỉnh còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, Cao Bằng từng bước ổn định đời sống nhân dân, củng cố hệ thống chính trị, khôi phục và phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia. Trong giai đoạn 2020 - 2025, cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch theo hướng tích cực; GRDP bình quân đầu người đạt 50,73 triệu đồng/năm, tăng 1,4 lần so với năm 2020; chất lượng cuộc sống người dân ngày càng được nâng cao.Nhìn lại toàn bộ chặng đường lịch sử, có thể thấy rõ một mạch liên kết chặt chẽ và nhất quán: từ những quyết định chiến lược ban đầu của Bác Hồ khi lựa chọn Cao Bằng là nơi cội nguồn cách mạng, đến những thành quả cụ thể mà tỉnh nhà đạt được qua từng thời kỳ lịch sử. Mỗi lời căn dặn của Người không chỉ là sự động viên, khích lệ, mà còn là kim chỉ nam cho hành động, được thực tiễn lịch sử kiểm chứng bằng những kết quả cụ thể và bền vững.
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh đổi mới và hội nhập quốc tế như hiện nay, niềm tin và sự kỳ vọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với Cao Bằng vẫn còn nguyên giá trị. Đó vừa là niềm tự hào sâu sắc, vừa là trách nhiệm lớn lao để tỉnh tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, vươn lên phát triển bền vững, xứng đáng với vị trí và vai trò mà Bác Hồ đã nhìn thấy và gửi gắm từ rất sớm.
Đàm Thị Thảo
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
[1] Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. 31-32.
[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.3, tr.227.
[3] Báo Việt Nam độc lập số 286, ngày 20 tháng 9 năm 1947
[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H. 2011, tập 5, trang 627, 628
[5] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb .Chính trị quốc gia Sự thật, H.2011, tập 13,tr. 49.