96 năm ngành tuyên giáo của Đảng: Viết tiếp hành trình vẻ vang

96 năm đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, ngành tuyên giáo luôn giữ vai trò đặc biệt trên mặt trận tư tưởng, góp phần quan trọng vào việc xây dựng niềm tin, thống nhất ý chí và khơi dậy sức mạnh tinh thần của toàn dân tộc.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cải cách mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, ngành tuyên giáo tiếp tục được kiện toàn để tập trung thực hiện tốt hơn sứ mệnh tham mưu chiến lược về công tác chính trị, tư tưởng, góp phần tạo đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

Giữ vững mặt trận tư tưởng - nền tảng của mọi thắng lợi cách mạng

Lịch sử cách mạng Việt Nam cho thấy, mọi thắng lợi của Đảng và dân tộc đều bắt đầu từ thắng lợi về tư tưởng. Trước khi có những phong trào đấu tranh rộng lớn, trước khi có những chiến dịch quân sự làm thay đổi vận mệnh đất nước, luôn có quá trình giác ngộ lý tưởng, thống nhất nhận thức, củng cố niềm tin và tập hợp lực lượng dưới ngọn cờ của Đảng.

Trong tiến trình ấy, công tác tuyên giáo luôn giữ vị trí đặc biệt, là lĩnh vực trọng yếu trong xây dựng nền tảng tư tưởng, nền tảng chính trị của chế độ và nền tảng tinh thần của xã hội.

Ngày 1/8/1930, Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng đã xuất bản tài liệu "Ngày Quốc tế đỏ 1/8,'' mở đầu cho hoạt động tuyên truyền, góp phần cổ vũ phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, thức tỉnh tinh thần yêu nước của quần chúng. Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã quyết định lấy ngày 1/8 hằng năm là Ngày truyền thống ngành tuyên giáo của Đảng.

Ngay từ những ngày đầu thành lập Đảng, trong điều kiện hoạt động bí mật, công tác tuyên giáo đã góp phần truyền bá chủ nghĩa Marx-Lenin, giác ngộ quần chúng, xây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức các phong trào đấu tranh. Những tờ báo cách mạng, tài liệu bí mật, truyền đơn, các lớp huấn luyện chính trị đã trở thành "vũ khí" sắc bén, đưa chủ trương của Đảng đến với nhân dân, biến lý tưởng cách mạng thành hành động thực tiễn.

Thắng lợi của cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh, phong trào dân chủ 1936-1939, cao trào giải phóng dân tộc và đỉnh cao là Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đều mang đậm dấu ấn của công tác tuyên truyền, giáo dục và vận động quần chúng. Chính quá trình bền bỉ xây dựng niềm tin, hun đúc ý chí và khơi dậy khát vọng độc lập đã tạo nên sức mạnh chính trị to lớn, đưa dân tộc Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công tác tuyên giáo tiếp tục khẳng định vai trò là một mặt trận đặc biệt. Những khẩu hiệu "Tất cả cho tiền tuyến,'' "Ba sẵn sàng,'' "Ba đảm đang,'' "Năm xung phong,'' "Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người"... đã trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ, quy tụ ý chí của toàn dân tộc thành sức mạnh chiến đấu và chiến thắng.

Từ chiến khu Việt Bắc đến tuyến lửa Trường Sơn, từ hậu phương lớn miền Bắc đến tiền tuyến lớn miền Nam, công tác tuyên giáo luôn đồng hành cùng mỗi bước tiến của cách mạng, góp phần tạo nên những chiến công vang dội mà đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước.

Bước vào thời kỳ đổi mới, yêu cầu của công tác tuyên giáo có sự thay đổi căn bản. Nếu trước đây trọng tâm là tuyên truyền, vận động và cổ vũ phong trào cách mạng thì trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, công tác tuyên giáo ngày càng thể hiện rõ vai trò tham mưu chiến lược về tư tưởng và lý luận. Nhiều vấn đề lớn về phát triển đất nước, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam, giáo dục-đào tạo, khoa học-công nghệ, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch... đều có sự tham gia trực tiếp của ngành tuyên giáo.

Ngành tuyên giáo còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sự thống nhất nhận thức đối với những quyết sách lớn của Đảng, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, giữ vững ổn định chính trị-xã hội, tạo môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và truyền thông số đã làm thay đổi căn bản phương thức tiếp nhận thông tin, hình thành dư luận và lan tỏa các giá trị xã hội. Điều đó đòi hỏi công tác tuyên giáo không chỉ làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền theo phương thức truyền thống mà còn phải chủ động tham gia dẫn dắt dòng chảy thông tin, nâng cao năng lực dự báo, định hướng dư luận và xử lý kịp thời những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn.

Đặc biệt, trong bối cảnh thông tin đa chiều, cạnh tranh gay gắt giữa các luồng quan điểm, vai trò của ngành tuyên giáo càng trở nên quan trọng. Vừa phải bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước các luận điệu sai trái, xuyên tạc, công tác tuyên giáo, đồng thời cũng phải tạo dựng niềm tin xã hội trên cơ sở thông tin chính xác, minh bạch, thuyết phục; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; cổ vũ tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Sau 96 năm xây dựng và trưởng thành, ngành tuyên giáo đã khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng trong công tác xây dựng Đảng.

Đổi mới để nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược trong giai đoạn phát triển mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng nói chung và công tác tuyên giáo nói riêng ngày càng cao hơn. Sự phát triển nhanh chóng của khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, cùng với sự biến đổi mạnh mẽ của môi trường truyền thông và không gian mạng đang làm thay đổi phương thức tiếp cận thông tin, hình thành dư luận xã hội và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động và nâng cao chất lượng tham mưu của ngành tuyên giáo là yêu cầu khách quan, cấp thiết.

Một dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy của ngành là việc hợp nhất Ban Tuyên giáo Trung ương và Ban Dân vận Trung ương thành Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương vào năm 2025. Đây là bước đi nhằm thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, tăng cường sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tham mưu của Đảng trên các lĩnh vực có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.

Tiếp đó, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (tháng 7/2026) đã thống nhất chủ trương chuyển chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương sang Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; đồng thời đổi tên Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về cơ cấu tổ chức mà là bước hoàn thiện mô hình phân công chức năng, nhiệm vụ theo hướng mỗi cơ quan tập trung sâu hơn vào lĩnh vực chuyên môn, phát huy tốt hơn vai trò của từng chủ thể trong hệ thống chính trị.

Theo đồng chí Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, việc điều chỉnh này nhằm cụ thể hóa chủ trương tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Việc chuyển công tác dân vận về Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương sẽ phát huy tốt hơn vai trò của Mặt trận và các tổ chức chính trị-xã hội trong việc gần dân, sát dân, lắng nghe Nhân dân và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân với Đảng. Đồng thời, Ban Tuyên giáo Trung ương sẽ có điều kiện tập trung hơn vào chức năng tham mưu chiến lược về công tác chính trị, tư tưởng, lý luận, báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ, khoa giáo; chủ động nắm bắt, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng và định hướng dư luận xã hội.

Điều đáng chú ý là cùng với sự thay đổi về tổ chức, yêu cầu đối với công tác tuyên giáo cũng có bước chuyển mạnh về tư duy và phương thức thực hiện. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối thì trong điều kiện hiện nay, công tác tuyên giáo phải đi trước một bước trong nghiên cứu, dự báo, phát hiện sớm những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn; chủ động tham mưu để Đảng có những quyết sách kịp thời; đồng thời định hướng thông tin, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công tác tuyên giáo phải từng bước làm chủ không gian số, chủ động ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông hiện đại để nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và định hướng dư luận. Đây cũng là yêu cầu được đặt ra trong nhiều văn bản mới của Đảng về công tác chính trị, tư tưởng và xây dựng Đảng.

Một điểm đổi mới rất quan trọng được đồng chí Phạm Tất Thắng nhấn mạnh là tư duy đánh giá hiệu quả công tác tuyên giáo phải chuyển mạnh từ chú trọng quá trình sang coi trọng kết quả thực chất. Theo đó, Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng và Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh đều thống nhất quan điểm chuyển từ "học tập, quán triệt" sang đề cao "thực hành," lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Thực tiễn cũng đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ tuyên giáo. Trong môi trường thông tin mở, nơi mỗi cá nhân đều có thể trở thành một "nguồn phát thông tin,'' người làm công tác tuyên giáo không chỉ cần bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có tư duy mở, năng lực nghiên cứu, phân tích dữ liệu, kỹ năng truyền thông hiện đại và khả năng đối thoại, thuyết phục bằng lý lẽ, bằng thực tiễn. Chỉ khi nắm chắc thực tiễn, nói đúng sự thật, giải đáp được những vấn đề mà cuộc sống đặt ra thì công tác tuyên giáo mới thực sự tạo được sức thuyết phục và củng cố niềm tin trong xã hội.

Với truyền thống vẻ vang được hun đúc qua gần một thế kỷ, cùng quyết tâm đổi mới toàn diện để đáp ứng yêu cầu của thời đại, ngành tuyên giáo sẽ tiếp tục giữ vững vai trò trên mặt trận tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo động lực tinh thần to lớn để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.