Cao Bằng đóng góp xứng đáng vào Đại thắng mùa Xuân năm 1975
- Thứ tư - 29/04/2026 14:45
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 là trận quyết chiến chiến lược lịch sử, kết thúc 30 năm chiến đấu giải phóng dân tộc, thống nhất nước nhà. Thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là kết quả tổng hợp của quá trình đấu tranh và chuẩn bị về mọi mặt của quân và dân ta trong nhiều năm, trong đó có sự đóng góp tích cực của quân và dân Cao Bằng.
Từ sau Hiệp định Pari năm 1973, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta bước vào giai đoạn cuối. Quán triệt đường lối, chủ trương cách mạng của Đảng, Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh tháng 4/1973 nêu rõ nhiệm vụ phải “Đảm bảo đầy đủ mọi yêu cầu chi viện cho miền Nam ruột thịt và nghĩa vụ đối với công cuộc hoà bình xây dựng đất nước”[1]. Chủ trương này tiếp tục được khẳng định tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh lần thứ VIII (tháng 12/1974): “Bảo đảm đầy đủ yêu cầu chi viện cho cuộc đấu tranh cách mạng và xây dựng vùng giải phóng miền Nam, bảo đảm đạt và vượt nghĩa vụ đóng góp với Nhà nước. Nhiệm vụ nặng nề và to lớn hơn trước, nhưng dù bất cứ tình hình nào cũng phải phấn đấu để làm tốt các nhiệm vụ đó”[2].
Thi đua cùng với quân và dân miền Nam, quân và dân Cao Bằng hăng hái trong lao động sản xuất và sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc biên cương Tổ quốc và làm tròn nghĩa vụ của hậu phương đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Ba đảm đang”, “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”... tiếp tục được phát động sâu rộng và duy trì trong nhân dân. Mặc dù trong điều kiện còn nhiều khó khăn và thử thách ác liệt, song với tình cảm ruột thịt Bắc - Nam một nhà, nhân dân các dân tộc Cao Bằng vẫn một lòng, một dạ hướng về miền Nam thành đồng Tổ quốc. Đảng bộ và nhân dân Cao Bằng đã làm hết sức mình, đẩy mạnh phong trào “Mỗi người làm việc bằng hai”, ra sức cải tiến kỹ thuật, tăng năng suất lao động, làm ra nhiều của cải để góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Năm 1973, tiếp tục nỗ lực phấn đấu hoàn thành Kế hoạch V72[3], nhân dân Cao Bằng đã tích cực vận chuyển vũ khí, lương thực, thực phẩm, thuốc men cho chiến trường miền Nam. Nhiều hàng hoá đã vượt cửa khẩu Tà Lùng (huyện Phục Hoà) vận chuyển vào chi viện cho chiến trường miền Nam đánh Mỹ.
Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng giặc Mỹ xâm lược”, phát huy truyền thống của quê hương cội nguồn cách mạng, nhằm đáp ứng yêu cầu chi viện cho chiến trường miền Nam ngày càng khẩn trương, cấp bách, hàng nghìn thanh niên các dân tộc Cao Bằng đã hăng hái đăng ký khám tuyển nghĩa vụ quân sự, nô nức lên đường làm nhiệm vụ chống Mỹ, cứu nước. Nhiều năm liền, Cao Bằng luôn hoàn thành và hoàn thành vượt mức chỉ tiêu, kế hoạch tuyển quân cả về số lượng, chất lượng và thời gian giao quân. Năm 1973 có hai đợt tuyển quân với số lượng lớn nhưng với tinh thần và khí thế “Ba sẵn sàng”, tuổi trẻ Cao Bằng đã hăng hái xung phong lên đường đi chiến đấu, và đều đạt kết quả cao (đợt 1 đạt 105% và đợt 2 đạt 100,7%). Năm 1974, tuyển quân hai đợt đạt 105 và 102%; với tổng số 1.295 đồng chí, trong đó có 50 nữ. Bước sang năm 1975, công tác tuyển quân trở thành nhiệm vụ hàng đầu để kịp thời bổ bổ sung lực lượng cho chiến trường. Thanh niên các địa phương nô nức toàn quân, tiêu biểu 17 thanh niên người Dao Dỏ xã Thanh Long (huyện Thông Nông), 11 thanh niên người Mông xã Tân Việt (huyện Bảo Lạc) đi bộ vượt mấy chục km đường rừng về huyện nhập ngũ. Chỉ tính riêng đợt 1, tỉnh đã tuyển được 2.658 quân, đạt 100% chỉ tiêu và giao quân đúng thời gian quy định, tăng hơn 2 lần so với toàn bộ số quân tuyển năm 1974, đây là số lượng thanh niên nhập ngũ lớn nhất từ trước đến thời điểm này. Chỉ trong thời gian rất ngắn, tỉnh vừa hoàn thành việc tuyển quân đạt chỉ tiêu trên giao, vừa khẩn trương tổ chức biên chế đơn vị, vừa tổ chức huấn luyện, kịp thời bổ sung cho các đơn vị bộ đội chủ lực góp phần tạo thế và lực giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Để động viên tinh thần hăng hái của tuổi trẻ lên đường làm nhiệm vụ, các cơ sở Đoàn đã tổ chức lễ giao quân trang trọng, trao quà lưu niệm và tiễn đưa đoàn viên, thanh niên lên đường làm nghĩa vụ. Lời thề quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc của người ra đi và lời hứa hẹn làm tốt công việc gia đình ở hậu phương của người ở lại được ghi nhận như những lời giao ước thi đua giữa hậu phương và tiền tuyến.
Công tác hậu phương quân đội tiếp tục được quan tâm đúng mức, làm cho chiến sĩ yên tâm công tác, chiến đấu góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Chị em phụ nữ các dân tộc trên khắp mọi vùng của tỉnh nhà, kể cả chị em các dân tộc thiểu số ít người như Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô… đã tích cực động viên chồng con đi bộ đội. Điển hình là cụ Đào Thị Phấn (Tam Trung, thị xã Cao Bằng), gia đình có 6 con đi bộ đội, một người đã hy sinh nhưng cụ vẫn hăng hái tham gia công tác đoàn thể và động viên con em giúp đỡ chính quyền và bộ đội địa phương.
Thi đua cùng với quân và dân miền Nam, quân và dân Cao Bằng hăng hái trong lao động sản xuất và sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc biên cương Tổ quốc và làm tròn nghĩa vụ của hậu phương đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Ba đảm đang”, “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”... tiếp tục được phát động sâu rộng và duy trì trong nhân dân. Mặc dù trong điều kiện còn nhiều khó khăn và thử thách ác liệt, song với tình cảm ruột thịt Bắc - Nam một nhà, nhân dân các dân tộc Cao Bằng vẫn một lòng, một dạ hướng về miền Nam thành đồng Tổ quốc. Đảng bộ và nhân dân Cao Bằng đã làm hết sức mình, đẩy mạnh phong trào “Mỗi người làm việc bằng hai”, ra sức cải tiến kỹ thuật, tăng năng suất lao động, làm ra nhiều của cải để góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Năm 1973, tiếp tục nỗ lực phấn đấu hoàn thành Kế hoạch V72[3], nhân dân Cao Bằng đã tích cực vận chuyển vũ khí, lương thực, thực phẩm, thuốc men cho chiến trường miền Nam. Nhiều hàng hoá đã vượt cửa khẩu Tà Lùng (huyện Phục Hoà) vận chuyển vào chi viện cho chiến trường miền Nam đánh Mỹ.
Hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng giặc Mỹ xâm lược”, phát huy truyền thống của quê hương cội nguồn cách mạng, nhằm đáp ứng yêu cầu chi viện cho chiến trường miền Nam ngày càng khẩn trương, cấp bách, hàng nghìn thanh niên các dân tộc Cao Bằng đã hăng hái đăng ký khám tuyển nghĩa vụ quân sự, nô nức lên đường làm nhiệm vụ chống Mỹ, cứu nước. Nhiều năm liền, Cao Bằng luôn hoàn thành và hoàn thành vượt mức chỉ tiêu, kế hoạch tuyển quân cả về số lượng, chất lượng và thời gian giao quân. Năm 1973 có hai đợt tuyển quân với số lượng lớn nhưng với tinh thần và khí thế “Ba sẵn sàng”, tuổi trẻ Cao Bằng đã hăng hái xung phong lên đường đi chiến đấu, và đều đạt kết quả cao (đợt 1 đạt 105% và đợt 2 đạt 100,7%). Năm 1974, tuyển quân hai đợt đạt 105 và 102%; với tổng số 1.295 đồng chí, trong đó có 50 nữ. Bước sang năm 1975, công tác tuyển quân trở thành nhiệm vụ hàng đầu để kịp thời bổ bổ sung lực lượng cho chiến trường. Thanh niên các địa phương nô nức toàn quân, tiêu biểu 17 thanh niên người Dao Dỏ xã Thanh Long (huyện Thông Nông), 11 thanh niên người Mông xã Tân Việt (huyện Bảo Lạc) đi bộ vượt mấy chục km đường rừng về huyện nhập ngũ. Chỉ tính riêng đợt 1, tỉnh đã tuyển được 2.658 quân, đạt 100% chỉ tiêu và giao quân đúng thời gian quy định, tăng hơn 2 lần so với toàn bộ số quân tuyển năm 1974, đây là số lượng thanh niên nhập ngũ lớn nhất từ trước đến thời điểm này. Chỉ trong thời gian rất ngắn, tỉnh vừa hoàn thành việc tuyển quân đạt chỉ tiêu trên giao, vừa khẩn trương tổ chức biên chế đơn vị, vừa tổ chức huấn luyện, kịp thời bổ sung cho các đơn vị bộ đội chủ lực góp phần tạo thế và lực giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Để động viên tinh thần hăng hái của tuổi trẻ lên đường làm nhiệm vụ, các cơ sở Đoàn đã tổ chức lễ giao quân trang trọng, trao quà lưu niệm và tiễn đưa đoàn viên, thanh niên lên đường làm nghĩa vụ. Lời thề quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc của người ra đi và lời hứa hẹn làm tốt công việc gia đình ở hậu phương của người ở lại được ghi nhận như những lời giao ước thi đua giữa hậu phương và tiền tuyến.
Công tác hậu phương quân đội tiếp tục được quan tâm đúng mức, làm cho chiến sĩ yên tâm công tác, chiến đấu góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Chị em phụ nữ các dân tộc trên khắp mọi vùng của tỉnh nhà, kể cả chị em các dân tộc thiểu số ít người như Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô… đã tích cực động viên chồng con đi bộ đội. Điển hình là cụ Đào Thị Phấn (Tam Trung, thị xã Cao Bằng), gia đình có 6 con đi bộ đội, một người đã hy sinh nhưng cụ vẫn hăng hái tham gia công tác đoàn thể và động viên con em giúp đỡ chính quyền và bộ đội địa phương.
Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng hoa cụ Đào Thị Phấn ở Cao Bằng về dự Đại hội
liên hoan anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ IV (năm 1966). Ảnh: Tư liệu TTXVN
Bên cạnh đó, lực lượng vũ trang địa phương, nhất là lực lượng dân quân tự vệ được củng cố và phát triển mạnh. Năm 1973, đã củng cố được 156/178 cơ sở dân quân xã, 110/125 cơ sở tự vệ các cơ quan, xí nghiệp với tổng số 26.428 dân quân tự vệ, bằng 10,7% dân số toàn tỉnh, lực lượng này đã kiểm soát trên địa bàn toàn tỉnh, từ biên giới đến nội địa; năm 1974, huấn luyện dân quân tự vệ đạt 95%. đến năm 1975, tổng số dân quân tự vệ toàn tỉnh lên tới 30.011 người và thường xuyên được huấn luyện. Tháng 12/1974, khẩu cối 82 ly dân quân xã Nà Sác, huyện Hà Quảng gồm 5 nữ pháo thủ dân tộc Nùng, đại diện cho tỉnh tham dự Hội thao pháo binh khối tự vệ Quân khu, kết quả đội đã được xếp vào loại giỏi.
Thực hiện chủ trương của Trung ương, các ban, ngành của tỉnh đã điều động một số cán bộ tham gia xây dựng vùng giải phóng miền nam (bao gồm cán bộ công nhân viên có kinh nghiệm chuyên môn và cán bộ chủ chốt). Năm 1973, Cao Bằng đã thành lập được đoàn cán bộ, công nhân lái xe gồm 445 người để chi viện cho chiến trường miền Nam. Ngày 27/4/1973, đoàn lên đường nhận xe ở Lục Nam - Hà Bắc, sau đó tập kết ở Trường B - Ngọc Hồi (Hà Nội) nhận hàng vận chuyển vào chiến trường B1 (từ Quân khu V trở ra). Từ hàng trăm lá đơn của cán bộ, chiến sĩ tình nguyện bổ sung vào lực lượng An ninh miền Nam, Ty Công an tỉnh đã điều động trên 200 cán bộ, chiến sĩ gồm cả lực lượng Công an nhân dân và Công an nhân dân vũ trang (nay là bộ đội biên phòng) vào Nam chiến đấu, công tác. Trong quá trình chiến đấu và công tác, cán bộ, chiến sỹ Công an Cao Bằng đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, ghi thêm những trang sử vẻ vang của lực lượng Công an nhân dân nói chung và Công an Cao Bằng nói riêng.
Ngày 30/4/1975, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 của quân và dân ta mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử toàn thắng. Tiểu đoàn 18 (d18) với thành phần gồm cán bộ, chiến sĩ nhiều đơn vị Công an nhân dân vũ trang, trong đó có một bộ phận Công an nhân dân vũ trang Cao Bằng, được giao nhiệm vụ bảo vệ Dinh Độc lập, Ủy ban quân quản thành phố Sài Gòn và Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Với tinh thần “tất cả cho tiền tuyến”, “tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, nhân dân các dân tộc Cao Bằng đã đóng góp sức người, sức của, góp công dốc sức chi viện cho chiến trường miền Nam ruột thịt. Với những thành tích to lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nói chung và trong cuộc Tổng tiến công chiến lược mùa Xuân 1975 nói riêng, lực lượng vũ trang Cao Bằng vinh dự được tặng thưởng 1 Huân chương Quân công hạng nhất, 1 Huân chương Hồ Chí Minh; đã có 26.862 người con của Cao Bằng nhập ngũ (chỉ tính riêng 10 năm 1965 - 1975), có 1.494 thương binh và 5.548 liệt sỹ; có 9 đồng chí đã chiến đấu dũng cảm, sáng tạo và vinh dự được Nhà nước phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, tiêu biểu cho tinh thần, trí tuệ và khí phách của quân dân Cao Bằng (gồm có các anh hùng: Phan Thanh Quyết, Bế Văn Cắm, Hoàng Văn Nghiên, Nông Văn Việt, Hoàng Văn Cón, Trịnh Trọng Thập, Triệu Xuân Tâng, Bế Văn Thành, Hoàng Văn Thượng) và hàng trăm dũng sĩ diệt Mỹ, diệt nguỵ. Họ đã không phụ lòng tin cậy của Đảng và của nhân dân các dân tộc toàn tỉnh, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Chiến công và thành tích đó góp phần đắc lực cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Có thể nói, mỗi thắng lợi của quân và dân ta giành được trên chiến trường miền Nam đều thấm đẫm mồ hôi và xương máu của nhân dân cả nước, trong đó có đồng bào các dân tộc Cao Bằng. Trong thắng lợi chung của cả nước, Cao Bằng tự hào đã góp phần xứng đáng đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn. Ngày nay, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng tiếp tục nêu cao truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, khát vọng vươn lên, tích cực đổi mới, tập trung cao độ và phát huy mạnh mẽ nội lực xây dựng Cao Bằng phát triển nhanh, bền vững, nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ vững chắc biên cương của Tổ quốc, góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu quyết tâm xây dựng “một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”[4].
Triệu Thu Trang
Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Cao Bằng
Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Cao Bằng
[1] Dẫn theo: Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cao Bằng: Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cao Bằng (1930 - 2020), Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2020, tr.401.
[2] Dẫn theo: Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cao Bằng: Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cao Bằng (1930 - 2020). Sđd, tr.420-421.
[3] Khi cảng Hải Phòng bị đế quốc Mỹ phong toả thì Cao Bằng là một trong những tỉnh tiếp nhận hàng viện trợ của các nước xã hội chủ nghĩa giúp nhân dân ta qua đường Trung Quốc. Kế hoạch vận chuyển hàng chia làm nhiều đợt, trong đó, có 2 đợt trở thành chiến dịch lớn mang tên “Chiến dịch V72”.
[4] Theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.