Tri ân những người viết nên dáng hình Tổ quốc

Có những hành trình không chỉ để đi, mà để lắng lại trước lịch sử. Có những nơi chỉ cần đứng giữa hàng nghìn phần mộ liệt sĩ cũng đủ để mỗi người hiểu sâu hơn giá trị của độc lập, hòa bình hôm nay.

Tháng Bảy, đoàn công tác tỉnh Cao Bằng đến dâng hương, dâng hoa tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 và Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn. Giữa những hàng thông xanh, trước lớp lớp phần mộ liệt sĩ, mỗi bước chân dường như chậm lại. Có những tấm bia đã khắc đầy đủ họ tên, quê quán; cũng có những phần mộ chỉ còn dòng chữ: “Liệt sĩ chưa xác định được thông tin”. Dẫu đã biết tên hay chưa xác định được danh tính, tất cả đều kể chung một câu chuyện về lòng yêu nước, khát vọng độc lập, tự do và sự hy sinh cao cả của các thế hệ cha anh.

Đứng giữa Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, chúng tôi chợt hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của sự hy sinh. Những người con Cao Bằng đã lên đường đến nhiều chiến trường của Tổ quốc. Và cũng từ mọi miền đất nước, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã đến với Cao Bằng, chiến đấu và nằm lại nơi địa đầu biên cương. Từ những hành trình ngược xuôi ấy, họ gặp nhau trong một lý tưởng chung: độc lập, tự do của dân tộc.

Hiện có 1.174 liệt sĩ quê Cao Bằng đang an nghỉ tại các nghĩa trang trên cả nước. Trong đó nhiều nhất là Quảng Trị, Quảng Ngãi, Gia Lai, Tây Ninh, Đắk Lắk; ngoài ra còn có các liệt sĩ an nghỉ tại Nghệ An, Lạng Sơn, Đồng Nai, Thanh Hóa, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Lào Cai và nhiều địa phương khác.

Quê hương Cao Bằng cũng đang là nơi yên nghỉ 1.159 liệt sĩ quê ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Trong số đó có các liệt sĩ quê Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Ninh, Lào Cai, Hà Nội, Thái Bình, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An và nhiểu địa phương khác. 

Thông tin ấy như hai dòng chảy gặp nhau trong lịch sử dân tộc: người Cao Bằng đã đi đến nhiều miền đất nước, và người từ nhiều miền đất nước cũng đã đến với Cao Bằng. Họ cùng viết nên bản anh hùng ca bảo vệ Tổ quốc qua những năm tháng chiến tranh.

Cao Bằng là quê hương của nhiều người con ưu tú đã đi vào lịch sử dân tộc như:  Hoàng Đình Giong, Kim Đồng (Nông Văn Dền), Hoàng Văn Nhủng (Xuân Trường), Bế Văn Đàn, Hoàng Văn Nô, Lý Viết Mưu… Cao Bằng cũng là quê hương của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu, Phùng Văn Khầu cùng nhiều người con ưu tú khác đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng.

Nhưng làm nên truyền thống anh hùng của Cao Bằng không chỉ có những tên tuổi đã được lịch sử ghi danh. Đó còn là hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và những con người bình dị đã lặng lẽ chiến đấu, phục vụ chiến đấu, chịu đựng gian khổ, hy sinh tuổi xuân, sức khỏe và hạnh phúc riêng vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đến ngày 20/7/2026, Cao Bằng đang quản lý hơn 44 nghìn hồ sơ người có công với cách mạng, trong đó có 6.859 hồ sơ liệt sĩ, 416 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, 25 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Anh hùng Lao động thời kỳ kháng chiến, cùng hàng nghìn thương binh, bệnh binh và thân nhân người có công. Đằng sau những con số ấy là hàng vạn cuộc đời đã cống hiến, hy sinh vì độc lập của dân tộc; là hàng nghìn gia đình mang trong mình ký ức chiến tranh và lòng trung thành son sắt với Tổ quốc.

Toàn tỉnh hiện có 149 công trình ghi công liệt sĩ, gồm đài tưởng niệm, nghĩa trang liệt sĩ và nhà bia ghi tên liệt sĩ. Trong các nghĩa trang có 2.861 phần mộ liệt sĩ, nhưng vẫn còn nhiều phần mộ chưa xác định đầy đủ thông tin. Điều đó nhắc nhở chúng ta rằng vẫn còn nhiều gia đình đang chờ đợi một cái tên, một quê quán, một ngày người thân được trở về trong ký ức trọn vẹn của gia đình và đồng đội.

Tri ân không chỉ dừng lại ở những nén hương trong tháng Bảy. Tri ân còn là trách nhiệm chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của người có công; là sự quan tâm đối với các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ; là việc gìn giữ chu đáo các nghĩa trang, đài tưởng niệm, nhà bia ghi tên liệt sĩ; đồng thời tiếp tục tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính những hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh Cao Bằng đang khẩn trương triển khai lấy mẫu sinh phẩm tại các nghĩa trang liệt sĩ. Việc ứng dụng công nghệ ADN, cơ sở dữ liệu số cùng sự phối hợp của các cơ quan chức năng đang mở thêm hy vọng xác định danh tính cho những phần mộ còn thiếu thông tin. Mỗi danh tính được xác định là thêm một gia đình khép lại nỗi chờ đợi kéo dài hàng chục năm; mỗi hài cốt được trở về là thêm một phần lịch sử được gọi đúng tên.

Mỗi dịp tháng Bảy, các nghĩa trang liệt sĩ lại nghi ngút khói hương. Các đoàn đại biểu, cán bộ, chiến sĩ, cựu chiến binh, đoàn viên, thanh niên, học sinh, thân nhân liệt sĩ và nhân dân từ nhiều địa phương đến dâng hương, tưởng niệm. Có người đã tìm thấy phần mộ của người thân sau nhiều năm mong ngóng; cũng có người lặng lẽ đứng trước những tấm bia chưa xác định đầy đủ danh tính. Dù quen hay lạ, tất cả đều gặp nhau trong lòng biết ơn đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc đời cho Tổ quốc.

Người Cao Bằng đã lên đường vì Tổ quốc; người từ mọi miền Tổ quốc cũng đã đến với Cao Bằng để bảo vệ biên cương. Họ gặp nhau trong lý tưởng độc lập, tự do; gặp nhau giữa những năm tháng chiến tranh và cùng hóa thành một phần của đất nước. Chính từ sự hy sinh ấy, dáng hình Việt Nam hôm nay được bồi đắp bằng máu xương, lòng yêu nước và khát vọng hòa bình của biết bao thế hệ người Việt.

Mỗi mùa Tháng Bảy đi qua, những nén hương rồi sẽ tàn, những vòng hoa rồi sẽ khép lại. Nhưng lòng biết ơn thì không có ngày kết thúc. Một dân tộc biết tri ân những người đã ngã xuống sẽ có thêm sức mạnh để bước tới tương lai. Giữ gìn hòa bình, xây dựng đất nước giàu mạnh, chăm lo ngày càng tốt hơn cho người có công với cách mạng và tiếp tục tìm kiếm, xác định danh tính những liệt sĩ còn thiếu thông tin chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối sự hy sinh của cha anh. Đó cũng là cách để mỗi thế hệ hôm nay và mai sau cùng viết tiếp dáng hình Tổ quốc Việt Nam bằng trách nhiệm, trí tuệ và khát vọng phát triển.