“Chìa khóa” giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo

Thực hiện dự án phát triển GDNN - Giải quyết việc làm cho NLĐ vùng đồng bào DTTS&MN, tỉnh tập trung triển khai đồng bộ, hiệu quả nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề (ĐTN), đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Xây dựng chương trình ĐTN bám sát nhu cầu và điều kiện của đồng bào DTTS. Duy trì đào tạo nguồn nhân lực gắn với các ngành nghề truyền thống như: rèn, dệt thổ cẩm, làm hương, giấy bản, đường phên, miến dong, ngói máng, làm nón lá, trồng dâu nuôi tằm, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi đại gia súc, gia cầm, trồng nấm, bún khô, chạm khắc bạc, trồng rừng và cây dược liệu… Hỗ trợ lao động là người DTTS  tiếp cận với thông tin thị trường lao động, dịch vụ tìm kiếm, kết nối việc làm; tuyên truyền, tư vấn hướng nghiệp, khởi nghiệp, học nghề và các dịch vụ giới thiệu việc làm, sàn giao dịch việc làm, hỗ trợ NLĐ đi làm việc ở nước ngoài, vốn, kiến thức kinh doanh, tư vấn cho NLĐ có ý tưởng khởi nghiệp, đặc biệt là các dự án phát triển kinh tế hộ gia đình, hợp tác xã.

Trung tâm GDNN - Giáo dục thường xuyên (GDTX), Trường Cao đẳng Nghề và các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp khảo sát nhu cầu học nghề, xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với từng địa phương, đa dạng hóa phương thức đào tạo, tăng cường liên kết với doanh nghiệp để học viên thực hành và có việc làm sau tốt nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ người học tiếp cận chính sách ưu đãi. Mở lớp học ngay tại xóm để đồng bào DTTS vừa học vừa lao động sản xuất nên việc tiếp thu kiến thức và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất hiệu quả. Nhiều học viên sau khi theo học mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, mở rộng quy mô sản xuất, tạo việc làm tại chỗ cho nhiều lao động khác. Qua đó, số lao động được học nghề và có việc làm ổn định, phù hợp với năng lực, sở thích và ngành nghề đào tạo ngày càng tăng. Năm 2024, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 50,9%, trong đó tỷ lệ lao động qua ĐTN 38,8%.

Bằng nguồn vốn Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN, Trung tâm GGNN-GDTX Hà Quảng tổ chức các lớp dạy nghề sơ cấp, trung cấp cho lao động nông thôn thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách, đồng bào DTTS. Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Nông Văn Dẫn cho biết: Trong quá trình triển khai, Trung tâm phối hợp với các tổ chức hội, đoàn thể, UBND các xã tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác ĐTN cho NLĐ. Điều tra, khảo sát nhu cầu học nghề của NLĐ, nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp. Từ đó, đề xuất các mô hình ĐTN phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Chú trọng làm tốt công tác kết nối, giới thiệu việc làm cho học viên sau đào tạo. Theo dõi, đánh giá hiệu quả giải quyết việc làm đối với lao động sau học nghề. Qua đó, giúp người học tiếp cận và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, giảm chi phí, nâng cao năng suất lao động.

Tham gia lớp tập huấn kiến thức chăn nuôi gia súc, gia cầm, anh Trương Văn Công, xã Cần Yên xây dựng mô hình chăn nuôi lợn áp dụng công nghệ cao, chia sẻ: Gia đình tôi chăn nuôi lợn nhiều năm nhưng chỉ chăn nuôi nhỏ lẻ, muốn chăn nuôi quy mô lớn nhưng thiếu kiến thức chăn nuôi, thú y. Mỗi khi cần điều trị cho lợn hay phối giống cho lợn, gia đình phải thuê người về làm, vì thế chi phí tăng cao, lợi nhuận thấp. Được tham gia các lớp tập huấn chăn nuôi, thú y giúp tôi có kiến thức phát hiện và điều trị các loại bệnh thường gặp ở lợn, giảm thiệt hại do dịch bệnh gây ra. Tôi biết cách chọn giống lợn đạt tiêu chuẩn, kỹ thuật pha trộn thức ăn giúp đàn lợn sinh trưởng tốt, chất lượng thịt cao. Đến nay, tôi đầu tư xây dựng trang trại rộng gần 1.000 m², nuôi 40 con lợn nái, hơn 400 con lợn thịt, thu nhập mỗi năm 500 triệu đồng, tạo việc làm cho 1 - 2 lao động, mỗi lao động 5 triệu đồng/tháng. 

Anh Nông Trung Tiến, xã Trường Hà chia sẻ: Những năm trước, tôi mua máy cày về làm đất phục vụ gia đình và làm thuê cho các hộ trong xóm khi vào mùa vụ, khi máy hỏng phải đem đi sửa mất thời gian đi lại và chi phí tốn kém, ảnh hưởng đến thu nhập của gia đình. Sau khi tham gia khóa đào tạo sửa chữa máy nông nghiệp do Trung tâm GDNN-GDTX Hà Quảng mở tại xã với hình thức “cầm tay chỉ việc” đến nay tôi tự sửa chữa. Nhiều hộ dân trong xã và khu vực lân cận khi có máy cày, máy tuốt lúa, máy bừa, máy gặt bị hỏng thường gọi tôi đến sửa, tạo thêm việc làm và thu nhập, góp phần cải thiện đời sống cho gia đình. 

Song song với công tác ĐTN, Trung tâm Dịch vụ việc làm tổ chức tư vấn giới thiệu việc làm, tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp, tuyên truyền, cung cấp thông tin tuyển sinh học nghề, tuyển dụng lao động của các doanh nghiệp, xuất khẩu lao động cho thanh niên và NLĐ đồng bào DTTS. Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Dịch vụ việc làm tư vấn việc làm cho 3.906 người lao động, giới thiệu việc làm trong nước cho 369 người. Số lao động tìm được việc làm, học nghề gắn với việc làm thông qua các kênh thông tin của Trung tâm 568 lao động. Trung tâm tổ chức 3 ngày hội việc làm, 9 hội nghị định hướng nghề nghiệp, 37 phiên giao dịch việc làm, 12 hội nghị tư vấn, giới thiệu việc làm. Phối hợp với Công ty TNHH công nghiệp Brother tổ chức 8 hội nghị tư vấn, giới thiệu việc làm với 342 người tham dự; kết nối 6 doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng tổ chức 8 phiên giao dịch việc làm với 729 người tham dự;  phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Ninh Bình tổ chức 5 phiên giao dịch việc làm trực tuyến kết nối NLĐ với doanh nghiệp…

Các doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài tỉnh tìm kiếm, định hướng và lựa chọn nghề nghiệp đào tạo sát với thực tế nông thôn miền núi; kết nối cung - cầu lao động, tư vấn và dự báo thông tin thị trường lao động. Trên cơ sở đó hình thành mô hình liên kết ĐTN như: Đào tạo tập trung, đào tạo ngắn hạn, đào tạo tại cơ sở sản xuất kinh doanh, đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, địa phương... với các trình độ từ sơ cấp đến đại học nhằm kịp thời cung ứng đủ nguồn lao động và đáp ứng nhu cầu đa dạng ngành nghề đào tạo. Cùng với đó, nhiều chính sách hỗ trợ cho hoạt động ĐTN được triển khai đồng bộ, hiệu quả theo hướng xã hội hóa, tạo nên những mô hình liên kết đào tạo phù hợp, nâng cao chất lượng ĐTN cho lao động nông thôn và đồng bào DTTS.