Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng

Sáng 26/4/2026 (tức mùng 10 tháng 3 năm Bính Ngọ), tại Điện Kính Thiên, trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, thuộc Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Phú Thọ thay mặt đồng bào, chiến sĩ cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài, long trọng tổ chức Lễ dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới dự và dâng hương tưởng niệm các đấng Vua Hùng đã có công dựng nước.

Trong không khí thiêng liêng của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, ngay sau Lễ dâng hương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp gỡ, phát biểu, nói chuyện thân mật với bà con nhân dân tại đây. Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trân trọng giới thiệu phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm:

"Kính cẩn các Vua Hùng và các bậc tiền nhân,

Thưa các đồng chí, đồng bào cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài!

Trong không khí thiêng liêng của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, tôi rất xúc động được gặp bà con ngay tại Đền Hùng. Về Đền Hùng đúng ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch, tôi cùng bà con nhân dân cùng hướng về cội nguồn. Dù ở miền xuôi hay miền ngược, dù sống trong nước hay ở xa Tổ quốc, chúng ta đều là con cháu Lạc Hồng,“con Rồng cháu Tiên”, đều có chung một nguồn cội, chung một mái nhà Việt Nam.

Mỗi người đến đây từ một miền quê, một công việc, một hoàn cảnh khác nhau. Có người đi từ đồng bằng lên, có người từ miền núi xuống, có người vượt đường xa từ miền Trung, miền Nam, từ hải đảo, từ nước ngoài trở về. Nhưng khi đặt chân lên miền đất thiêng này, chúng ta đều có chung một tấm lòng: về với cội nguồn, về với Tổ tiên, về với nơi bắt đầu của tình nghĩa đồng bào.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi thân ái gửi tới toàn thể bà con lời thăm hỏi chân tình, lời chúc sức khỏe, bình an, đoàn kết và hạnh phúc. Xin gửi tới Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Phú Thọ lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Thưa các đồng chí và thưa bà con!

Dân tộc ta có nhiều ngày lễ lớn, nhiều mốc son đáng nhớ. Nhưng Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày rất đặc biệt. Đây là thời khắc để mỗi người Việt Nam tưởng nhớ các Vua Hùng đã có công dựng nước, tưởng nhớ Tổ Mẫu Âu Cơ, Quốc Tổ Lạc Long Quân, tưởng nhớ bao thế hệ cha ông đã đổ mồ hôi, xương máu, trí tuệ để khai phá đất đai, dựng làng, lập nước, giữ gìn, mở mang bờ cõi, vun đắp văn hiến.

Lịch sử Việt Nam luôn gắn với đạo lý. Đạo lý đó rất mộc mạc: uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây, chim có tổ, người có tông. Với đạo lý ấy, Giỗ Tổ Hùng Vương đã trở thành ngày hội tri ân, ngày hội của tình đồng bào.

Hai tiếng “đồng bào” của chúng ta hết sức ý nghĩa, đứng ở Đền Hùng, hai tiếng ấy càng thiêng liêng hơn. Đồng bào là cùng một bọc trăm trứng, cùng sinh ra từ một truyền thuyết thiêng liêng, cùng chia sẻ vui buồn trong lịch sử, cùng nương tựa nhau qua khó khăn, cùng chung một trách nhiệm trước vận mệnh đất nước.

Từ các Vua Hùng đến thời đại Hồ Chí Minh, điều xuyên suốt lịch sử dân tộc ta là lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn cán bộ, chiến sĩ tại Đền Giếng “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Lời của Bác đến nay vẫn còn nguyên vẹn ý nghĩa. Dựng nước là công lao của tổ tiên. Giữ nước và phát triển đất nước là trách nhiệm của các thế hệ hôm nay và mai sau. Giữ nước là bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; là bảo vệ hòa bình, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân; là giữ văn hóa, giữ đạo lý, giữ niềm tin, giữ lòng tự trọng dân tộc. Giữ nước cũng là làm cho đất nước ngày càng giàu mạnh, nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Phát triển đất nước là để chúng ta “sánh vai với các cường quốc Năm Châu”.

Hôm nay, giữ nước không dừng ở câu chuyện súng đạn nơi chiến trường như các thế hệ đi trước từng làm. Giữ nước còn là giữ rừng, giữ nguồn nước, giữ xã hội bình yên, giữ nề nếp gia phong, giữ tiếng nói và phong tục tốt đẹp của mỗi dân tộc, giữ sự trong sạch của đội ngũ cán bộ, giữ niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và tương lai đất nước.

Khi Bác Hồ trở lại Đền Hùng năm 1962, Bác căn dặn một điều rất gần gũi: “đã đi thì phải tới đích”. Lời Người càng đúng trong bối cảnh hiện nay. Bác nói về chuyện leo núi, nhưng cũng là nói về việc làm cách mạng, làm người, làm việc cho dân, cho nước. Đã đặt mục tiêu thì phải bền chí. Đã hứa với dân thì phải làm. Đã nhận trách nhiệm thì phải theo đến cùng. Đã chọn con đường dựng xây đất nước phồn vinh thì không được nản lòng trước khó khăn.

Hôm nay, đứng ở Đền Hùng, tôi muốn cùng các đồng chí lãnh đạo và bà con nhắc lại lời Bác để tự nhắc mình. Con đường phát triển của quê hương, đất nước còn nhiều khó khăn, có thách thức, có việc làm chưa được như mong muốn. Nhưng nếu chúng ta đồng lòng, nếu mỗi người làm tốt phần việc của mình, nếu cán bộ tận tâm với dân, nếu nhân dân tin tưởng và chung sức, nhất định chúng ta sẽ đi tới đích.

Với bà con nhân dân tỉnh Phú Thọ, tôi xin nói lời cảm ơn chân thành. Bao đời nay, người dân Đất Tổ đã coi việc giữ gìn Đền Hùng là trách nhiệm thiêng liêng. Từ những người làm công tác quản lý di tích, những cụ cao niên, các nghệ nhân, các đội tế lễ, đội rước, đội hát Xoan, các thầy cô giáo, các cháu học sinh, đến từng hộ dân sống quanh khu di tích, mỗi người đều góp một phần công sức. Có việc lớn được nhiều người biết đến, cũng có việc nhỏ lặng thầm phía sau. Tất cả đều rất đáng trân trọng.

Tôi mong Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Phú Thọ tiếp tục chăm lo để Đền Hùng ngày càng trang nghiêm, xanh, sạch, đẹp, an toàn và thân thiện. Bảo tồn di tích phải đi đôi với bảo vệ cảnh quan, môi trường và không gian văn hóa. Phát triển du lịch phải gắn với quyền lợi chính đáng của người dân, với nếp sống văn minh, với sự bền vững lâu dài. Bà con địa phương là chủ nhà của lễ hội. Chủ nhà càng ân cần, chu đáo, thật thà, mến khách thì du khách càng nhớ, càng quý, càng muốn trở lại.

Với thanh niên, các cháu học sinh, sinh viên, tôi muốn nói thêm: các cháu về Đền Hùng hôm nay không chỉ để chụp một bức ảnh đẹp hay tham dự một cuộc vui. Tổ tiên đã trao lại cho chúng ta một đất nước. Thế hệ trẻ phải làm cho đất nước ấy phát triển mạnh hơn, nhân văn hơn, có vị thế cao hơn. Các cháu hãy học thật tốt, rèn luyện thật tốt, luôn nhớ đạo lý của người Việt, hiểu biết lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Thưa bà con, đồng bào, đồng chí!

Đất nước ta nay đã đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, nhưng còn rất nhiều khó khăn thách thức. Đồng bào ta vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là ở các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Lúc này, chúng ta càng cần tinh thần Hùng Vương, tinh thần biết dựa vào nhau, cùng nhau vượt khó, biết lấy đoàn kết làm gốc, lấy dân làm nền, lấy văn hóa làm sức mạnh, lấy ý chí tự lực tự cường làm động lực.

Đảng và Nhà nước luôn xác định nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là sức mạnh của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi đường lối, chính sách đều phải hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn của nhân dân. Nói với bà con hôm nay tại Đền Hùng, tôi càng thấy rõ trách nhiệm ấy. Phát triển đất nước phải bắt đầu từ những câu hỏi rất cụ thể: con đường đến trường của trẻ em có thuận tiện hơn không; trạm y tế có phục vụ người dân tốt hơn không; người lao động có việc làm ổn định hơn không; bản làng, khu phố có sạch đẹp hơn không; người nghèo, người yếu thế có được quan tâm hơn không; cán bộ có gần dân, trọng dân, hiểu dân, vì dân hơn không?

Tôi đề nghị các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tiếp tục lắng nghe nhân dân, đối thoại với nhân dân, giải quyết những việc dân cần, dân lo, dân mong. Cán bộ làm việc ở cơ sở phải nói cho dân hiểu, làm cho dân tin, cùng dân tháo gỡ khó khăn. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng còn nhiều khó khăn, chính sách phải đi đến tận bản, tận hộ, tận người; nguồn lực phải được sử dụng đúng chỗ, đúng việc; kết quả phải đo bằng sự đổi thay thật trong đời sống của nhân dân.

Thưa đồng bào, bà con, đồng chí!

Tôi rất xúc động khi nhìn thấy trong dòng người trẩy hội có các cụ, các bác cao niên đi bên các cháu nhỏ; có những gia đình ba thế hệ cùng nhau lên Đền; có những đoàn thanh niên khoác áo tình nguyện; có những cán bộ, chiến sĩ âm thầm làm nhiệm vụ; có những người cần mẫn phục vụ du khách. Mỗi hình ảnh ấy đều góp vào vẻ đẹp của lễ hội.

Chúng ta tự hào về lịch sử, nhưng tự hào phải đi cùng hành động. Chúng ta yêu nước, nhưng yêu nước phải thể hiện bằng việc làm mỗi ngày. Chúng ta nói về đoàn kết, thì phải biết biết giúp nhau lúc khó khăn, biết đặt lợi ích chung lên trên. Chúng ta nói về văn hóa, thì phải biết ứng xử có văn hóa trong gia đình, ngoài xã hội, trên đường phố, trong lễ hội. Chúng ta nói về phát triển, thì phải cùng nhau lao động, học tập, đổi mới, giữ kỷ cương và bảo vệ môi trường sống.

Tôi mong bà con khi trở về từ Đền Hùng sẽ mang theo một niềm vui trong sáng. Niềm vui là vì chúng ta được sống trong một đất nước có cội nguồn, có hòa bình, có tình người. Chúng ta có trách nhiệm phải sống xứng đáng với công đức Tổ tiên, phải làm tốt hơn công việc của mình, chăm lo tốt hơn cho gia đình, góp sức nhiều hơn cho quê hương, đất nước.

Trong những ngày lễ hội, tôi đề nghị các lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tình hướng dẫn nhân dân, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, y tế, vệ sinh môi trường và các điều kiện phục vụ bà con. Cách phục vụ của chúng ta phải vừa nghiêm túc, vừa thân thiện; vừa đúng quy định, vừa gần gũi, để mỗi người dân khi về Đền Hùng đều cảm nhận được sự chu đáo, an toàn và tình nghĩa.

Tôi cũng mong các cơ quan báo chí, truyền thông tiếp tục lan tỏa những hình ảnh đẹp của lễ hội, những câu chuyện tử tế, những hành động văn minh, những giá trị lịch sử - văn hóa của Đền Hùng và vùng Đất Tổ. Truyền thông về lễ hội cần giúp người dân hiểu đúng, hành động đúng, tự hào đúng.

Thưa bà con, đồng bào, đồng chí!

Trước anh linh các Vua Hùng, chúng ta cùng thành kính tưởng nhớ công đức Tổ tiên, tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, tưởng nhớ các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do, thống nhất của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân. Chúng ta nguyện tiếp nối truyền thống dựng nước và giữ nước, giữ gìn khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Từ Đền Hùng hôm nay, tôi xin gửi tới đồng bào cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài lời chúc tốt đẹp nhất. Chúc các cụ, các bác mạnh khỏe, trường thọ. Chúc các gia đình bình an, đầm ấm. Chúc các cháu thanh thiếu nhi chăm ngoan, học giỏi, nuôi dưỡng ước mơ đẹp. Chúc đồng bào về trẩy hội Đền Hùng có một hành trình an toàn, trang nghiêm, vui tươi, văn minh và đầy ý nghĩa.

Xin chúc Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Bính Ngọ thành công tốt đẹp. Xin chúc quê hương Đất Tổ ngày càng phát triển, nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Đất nước Việt Nam thân yêu của chúng ta mãi mãi trường tồn, mãi vững bước trên con đường độc lập, tự do, thống nhất, dân chủ, giàu mạnh và nhân ái.

Xin trân trọng cảm ơn!"