Những điểm mới về BHXH, BHYT và an sinh xã hội từ tháng 9/2026: Lấy người dân làm trung tâm phục vụ
- Thứ sáu - 11/09/2026 10:19
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Từ tháng 9/2026, một số chính sách mới trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và an sinh xã hội chính thức được triển khai. Các quy định mới tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, kết nối và khai thác dữ liệu số, mở rộng phương thức giao dịch, chi trả trên môi trường điện tử, qua đó tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và người thụ hưởng chính sách.
Liên thông thủ tục, giảm thời gian và giấy tờ cho người dân
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc tiếp tục hoàn thiện quy trình liên thông điện tử đối với các thủ tục liên quan đến trẻ em dưới 6 tuổi.
Từ ngày 01/9/2026, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30/7/2026 của Chính phủ có hiệu lực, quy định liên thông điện tử các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ BHYT và cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi.
Theo quy định, hồ sơ được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử; thông tin về quá trình và kết quả giải quyết được gửi đến người dân qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc tin nhắn điện thoại.
Thời gian giải quyết thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi không quá 3 ngày làm việc, trường hợp phải xác minh không quá 5 ngày. Việc đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống cũng được quy định cụ thể, góp phần rút ngắn quy trình, hạn chế việc người dân phải cung cấp, thực hiện nhiều lần các thủ tục có liên quan.
Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng nền hành chính số, khi nhiều thủ tục thiết yếu được kết nối, xử lý liên thông, hướng tới giảm chi phí, thời gian và công sức cho người dân ngay từ những thủ tục đầu tiên của cuộc sống.
Lấy định danh số làm nền tảng nâng cao hiệu quả quản lý
Cùng với việc liên thông thủ tục hành chính, từ ngày 01/9/2026, BHXH Việt Nam triển khai chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân (ĐDCN/CCCD) thay mã số BHXH trên các phần mềm nghiệp vụ theo Kế hoạch số 3115/KH-BHXH ngày 13/8/2026.
Việc chuyển đổi được thực hiện trên phạm vi toàn hệ thống BHXH Việt Nam, liên quan đến các lĩnh vực thu, quản lý sổ - thẻ, giải quyết chế độ, giao dịch điện tử, ứng dụng VssID, kế toán, giám định BHYT và các hệ thống nghiệp vụ có sử dụng mã số BHXH.
Đáng lưu ý, đây là thay đổi về phương thức định danh trên hệ thống, không làm thay đổi quá trình tham gia, dữ liệu đóng - hưởng, giá trị sử dụng thẻ BHYT hay quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT của người tham gia.
Quá trình chuyển đổi chủ yếu được thực hiện tự động trên hệ thống của cơ quan BHXH. Đối với người tham gia cần chủ động theo dõi thông tin trên ứng dụng VssID và thực hiện theo hướng dẫn khi có yêu cầu.
Việc sử dụng thống nhất số ĐDCN/CCCD góp phần tăng khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống, hạn chế trùng lặp thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo nền tảng để người dân tiếp cận các dịch vụ BHXH, BHYT thuận tiện hơn trên môi trường số.
Tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện chính sách BHXH
Từ ngày 10/9/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP.
Nghị định quy định cụ thể các hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả cũng như thẩm quyền xử phạt trong các lĩnh vực thuộc phạm vi điều chỉnh.
Trong lĩnh vực BHXH, tùy tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể bị cảnh cáo, phạt tiền và áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Việc hoàn thiện các quy định xử phạt góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện chính sách BHXH, nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, qua đó củng cố nền tảng an sinh xã hội bền vững.
Mở rộng phương thức nhận lương hưu, trợ cấp BHXH trên nền tảng số
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc mở rộng phương thức tiếp nhận các khoản chi trả an sinh xã hội thông qua nền tảng định danh điện tử.
Từ ngày 28/9/2026, theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026 của Chính phủ, tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID được sử dụng để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, lương hưu, trợ cấp BHXH và các khoản chi trả an sinh xã hội theo quy định.
Tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID không phải là một tài khoản ngân hàng độc lập mà là thông tin định danh trên nền tảng VNeID, cho phép người dân tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản chi trả về an sinh xã hội.
Trường hợp người thụ hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng an sinh xã hội và chưa có văn bản ủy quyền tiếp nhận, việc chi trả vẫn được thực hiện bằng các hình thức khác theo quy định.
Việc bổ sung phương thức chi trả trên nền tảng số không chỉ tạo thêm lựa chọn cho người thụ hưởng mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, an toàn, thuận tiện trong chi trả, từng bước đưa các chính sách an sinh xã hội đến gần người dân hơn thông qua các nền tảng số quen thuộc.
Hướng tới nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm
Những chính sách được triển khai từ tháng 9/2026 cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong phương thức quản lý và tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT và an sinh xã hội. Từ liên thông thủ tục hành chính, thống nhất định danh cá nhân đến mở rộng các phương thức giao dịch, chi trả trên môi trường số, mục tiêu xuyên suốt là đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Đây cũng là bước cụ thể hóa yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Trong quá trình triển khai, việc bảo đảm quyền lợi của người tham gia, người thụ hưởng chính sách vẫn được đặt lên hàng đầu; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu và cung cấp dịch vụ trên môi trường số. Qua đó, góp phần xây dựng hệ thống BHXH, BHYT ngày càng hiện đại, minh bạch, hiệu quả, để chính sách an sinh xã hội thực sự trở thành điểm tựa vững chắc của người dân./.
Lâm Hồng, Bảo hiểm xã hội tỉnh Cao Bằng