Văn nghệ sĩ nơi cội nguồn cách mạng học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
- Thứ sáu - 19/06/2026 06:16
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Đối với đội ngũ văn nghệ sĩ, đặc biệt là những người sáng tác trên quê hương cội nguồn cách mạng, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn là kim chỉ nam nuôi dưỡng cảm hứng sáng tạo, giữ vững bản sắc, giúp văn học nghệ thuật phát triển lành mạnh, gắn bó với Nhân dân và phục vụ sự nghiệp xây dựng, bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Từ năm 2016 đến nay, thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị và Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về “Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, việc học tập và làm theo Bác không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ, mà đã trở thành nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, trở thành nguồn động lực nội sinh quan trọng, định hướng giá trị cho toàn xã hội. Giai đoạn 2020 - 2026, các hoạt động văn học nghệ thuật trên cả nước nói chung và tại Cao Bằng nói riêng đã có bước chuyển rõ nét, gắn chặt hơn với nhiệm vụ xây dựng con người và phát triển văn hóa, góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh, ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, văn học nghệ thuật là một nền tảng lý luận sâu sắc. Người từng khẳng định: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”[1]. Lời dạy ấy tiếp tục soi đường cho đội ngũ văn nghệ sĩ hôm nay về trách nhiệm lớn lao của người làm nghệ thuật. Người nghệ sĩ không chỉ sáng tạo cái hay, cái đẹp mà còn góp phần xây dựng con người mới, xã hội mới. Học tập tư tưởng của Người, văn nghệ sĩ cần nhận thức rõ vai trò xã hội của mình, từ đó xác định đúng mục tiêu sáng tác - hướng tới chân, thiện, mỹ; phản ánh trung thực đời sống và lan tỏa những giá trị tích cực.
Bên cạnh tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về nhân cách, lối sống giản dị, khiêm tốn, tận tụy vì dân vì nước. Đối với văn nghệ sĩ, việc học tập đạo đức của Người trước hết thể hiện ở sự trung thực trong sáng tạo. Nghệ thuật không chấp nhận sự giả dối, hời hợt hay chạy theo thị hiếu tầm thường. Trước hết người nghệ sĩ chân chính phải có trách nhiệm với tác phẩm của mình, với công chúng và với xã hội. Họ cần giữ gìn phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, không để những lợi ích cá nhân chi phối, làm lệch lạc giá trị nghệ thuật.
Trong bối cảnh hiện nay, khi xã hội phát triển nhanh chóng và chịu nhiều tác động của toàn cầu hóa, văn nghệ sĩ đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt đối với đội ngũ văn nghệ sĩ cả nước nói chung và văn nghệ sĩ Cao Bằng nói riêng để giữ vững định hướng sáng tạo. Trước sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa ngoại lai, người nghệ sĩ cần có bản lĩnh để chọn lọc, tiếp thu tinh hoa nhưng không đánh mất bản sắc dân tộc. Đồng thời, người nghệ sĩ cũng cần đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực trong nghệ thuật như thương mại hóa, chạy theo thị hiếu thấp, làm suy giảm giá trị văn hóa. Việc học tập và làm theo Bác không chỉ dừng lại ở nhận thức mà cần được thể hiện bằng hành động cụ thể. Văn nghệ sĩ có thể tham gia các hoạt động xã hội, sáng tác những tác phẩm có giá trị giáo dục, lan tỏa tinh thần yêu nước, nhân ái, đoàn kết, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
Cao Bằng không chỉ là một địa danh, địa lý, mà còn là một không gian văn hóa, lịch sử đặc biệt - quê hương cội nguồn cách mạng, nơi Người từng sống và lãnh đạo phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Nơi đây gắn liền với những dấu mốc quan trọng của cách mạng Việt Nam, đặc biệt là Khu di tích lịch sử Pác Bó - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (ngày 28/01/1941). Chính tại mảnh đất này, những tư tưởng lớn về cách mạng, về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã được hình thành và phát triển mạnh mẽ. Cao Bằng không chỉ là nguồn cảm hứng sáng tạo mà còn là “trường học sống” để học tập và thấm nhuần tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đối với văn nghệ sĩ Cao Bằng, việc học và làm theo Bác không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, vừa thể hiện lòng tri ân, vừa khẳng định trách nhiệm của văn nghệ sĩ đối với lịch sử.
Trước hết, muốn học phải đi sâu vào lịch sử, đi sâu vào thực tế đời sống, gắn bó với đồng bào các dân tộc. Những phiên chợ vùng cao, những làn điệu dân ca, những nghề truyền thống như làm giấy bản, dệt thổ cẩm, nghề làm hương… chính là chất liệu quý giá cho sáng tác. Khi người nghệ sĩ thực sự hòa mình vào đời sống, họ không chỉ tìm được nguồn cảm hứng phong phú mà còn hiểu sâu sắc hơn về con người và văn hóa nơi mình gắn bó. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh còn thể hiện ở tinh thần tự học, tự rèn luyện của văn nghệ sĩ. Người luôn nhấn mạnh vai trò của việc học tập suốt đời, không ngừng nâng cao trình độ. Đối với văn nghệ sĩ Cao Bằng, điều này càng quan trọng khi họ cần vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa hiện đại. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại sẽ tạo nên những tác phẩm có giá trị cao, vừa mang đậm bản sắc địa phương, vừa có sức lan tỏa rộng rãi.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, văn học nghệ thuật là một nền tảng lý luận sâu sắc. Người từng khẳng định: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”[1]. Lời dạy ấy tiếp tục soi đường cho đội ngũ văn nghệ sĩ hôm nay về trách nhiệm lớn lao của người làm nghệ thuật. Người nghệ sĩ không chỉ sáng tạo cái hay, cái đẹp mà còn góp phần xây dựng con người mới, xã hội mới. Học tập tư tưởng của Người, văn nghệ sĩ cần nhận thức rõ vai trò xã hội của mình, từ đó xác định đúng mục tiêu sáng tác - hướng tới chân, thiện, mỹ; phản ánh trung thực đời sống và lan tỏa những giá trị tích cực.
Bên cạnh tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về nhân cách, lối sống giản dị, khiêm tốn, tận tụy vì dân vì nước. Đối với văn nghệ sĩ, việc học tập đạo đức của Người trước hết thể hiện ở sự trung thực trong sáng tạo. Nghệ thuật không chấp nhận sự giả dối, hời hợt hay chạy theo thị hiếu tầm thường. Trước hết người nghệ sĩ chân chính phải có trách nhiệm với tác phẩm của mình, với công chúng và với xã hội. Họ cần giữ gìn phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, không để những lợi ích cá nhân chi phối, làm lệch lạc giá trị nghệ thuật.
Trong bối cảnh hiện nay, khi xã hội phát triển nhanh chóng và chịu nhiều tác động của toàn cầu hóa, văn nghệ sĩ đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt đối với đội ngũ văn nghệ sĩ cả nước nói chung và văn nghệ sĩ Cao Bằng nói riêng để giữ vững định hướng sáng tạo. Trước sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa ngoại lai, người nghệ sĩ cần có bản lĩnh để chọn lọc, tiếp thu tinh hoa nhưng không đánh mất bản sắc dân tộc. Đồng thời, người nghệ sĩ cũng cần đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực trong nghệ thuật như thương mại hóa, chạy theo thị hiếu thấp, làm suy giảm giá trị văn hóa. Việc học tập và làm theo Bác không chỉ dừng lại ở nhận thức mà cần được thể hiện bằng hành động cụ thể. Văn nghệ sĩ có thể tham gia các hoạt động xã hội, sáng tác những tác phẩm có giá trị giáo dục, lan tỏa tinh thần yêu nước, nhân ái, đoàn kết, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
Cao Bằng không chỉ là một địa danh, địa lý, mà còn là một không gian văn hóa, lịch sử đặc biệt - quê hương cội nguồn cách mạng, nơi Người từng sống và lãnh đạo phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Nơi đây gắn liền với những dấu mốc quan trọng của cách mạng Việt Nam, đặc biệt là Khu di tích lịch sử Pác Bó - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (ngày 28/01/1941). Chính tại mảnh đất này, những tư tưởng lớn về cách mạng, về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã được hình thành và phát triển mạnh mẽ. Cao Bằng không chỉ là nguồn cảm hứng sáng tạo mà còn là “trường học sống” để học tập và thấm nhuần tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đối với văn nghệ sĩ Cao Bằng, việc học và làm theo Bác không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, vừa thể hiện lòng tri ân, vừa khẳng định trách nhiệm của văn nghệ sĩ đối với lịch sử.
Trước hết, muốn học phải đi sâu vào lịch sử, đi sâu vào thực tế đời sống, gắn bó với đồng bào các dân tộc. Những phiên chợ vùng cao, những làn điệu dân ca, những nghề truyền thống như làm giấy bản, dệt thổ cẩm, nghề làm hương… chính là chất liệu quý giá cho sáng tác. Khi người nghệ sĩ thực sự hòa mình vào đời sống, họ không chỉ tìm được nguồn cảm hứng phong phú mà còn hiểu sâu sắc hơn về con người và văn hóa nơi mình gắn bó. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh còn thể hiện ở tinh thần tự học, tự rèn luyện của văn nghệ sĩ. Người luôn nhấn mạnh vai trò của việc học tập suốt đời, không ngừng nâng cao trình độ. Đối với văn nghệ sĩ Cao Bằng, điều này càng quan trọng khi họ cần vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa hiện đại. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại sẽ tạo nên những tác phẩm có giá trị cao, vừa mang đậm bản sắc địa phương, vừa có sức lan tỏa rộng rãi.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Nhật Lệ, tham quan khu trưng bày tác phẩm trại sáng tác văn học “Ánh sáng từ Pác Bó” kỷ niệm 85 năm Bác Hồ về nước.
Thực tiễn giai đoạn 2020 - 2026 cho thấy, nhiều văn nghệ sĩ Cao Bằng đã và đang nỗ lực thực hiện tốt việc học tập và làm theo Bác. Hiện nay, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh có 96 hội viên sinh hoạt ở nhiều chuyên ngành. Hoạt động sáng tác của Hội ngày càng khởi sắc với nhiều tác phẩm tham gia và đạt giải tại các cuộc thi, liên hoan khu vực và toàn quốc.
Nổi bật là: nhà thơ Trần Hùng được trao Giải thưởng cấp Nhà nước với tập thơ “Vườn khuya”. Văn nghệ sĩ Cao Bằng giành 01 giải B và 01 giải Khuyến khích tại Giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật về chủ đề học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh giai đoạn 2021 - 2023 do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức; đạt 04 giải B, 02 giải C và 01 giải Khuyến khích tại Giải thưởng của Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam; đạt 04 Giải Ba tại Giải thưởng của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.
Trong lĩnh vực âm nhạc, nhiếp ảnh, mỹ thuật, nhiều tác phẩm tiếp tục ghi dấu ấn với 01 giải B, 01 giải C tại Liên hoan Âm nhạc toàn quốc; 01 giải đơn ca xuất sắc tại Liên hoan Tiếng hát Người cao tuổi toàn quốc; 01 giải A, 01 giải B, 01 giải C, 01 giải Khuyến khích và 01 giải Họa sĩ trẻ tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực III (Tây Bắc - Việt Bắc), cùng 10 tác giả được tặng thưởng của Hội Mỹ thuật Việt Nam và giới thiệu dự Giải thưởng của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam. Bên cạnh đó, lĩnh vực nhiếp ảnh đạt 01 Huy chương Bạc, 02 Huy chương Đồng và 02 giải Khuyến khích tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực miền núi phía Bắc; 01 giải Khuyến khích tại Cuộc thi ảnh “Nét đẹp Phụ nữ ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch”. Ở cấp địa phương, nhiều tác phẩm cũng đạt 01 giải Nhất, 03 giải Nhì, 03 giải Ba và 07 giải Khuyến khích. Những kết quả đó không chỉ phản ánh sự phát triển về số lượng mà còn cho thấy sự nâng cao về chất lượng sáng tác, từng bước khẳng định vị thế của văn học nghệ thuật Cao Bằng trong khu vực và cả nước.
Cắt băng triển lãm tranh, ảnh nghệ thuật chào mừng Đại hội Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XX và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Để nâng cao hiệu quả của việc học tập và làm theo Bác, những năm gần đây sự phối hợp chặt chẽ giữa các cá nhân văn nghệ sĩ và các tổ chức làm văn hóa cấp trên nhất là Hội VHNT tỉnh đã làm rất tốt và rất hiệu quả. Trong 5 năm qua, Hội đã tổ chức 06 trại sáng tác Trại sáng tác văn học nghệ thuật, thu hút hàng trăm lượt văn nghệ sĩ tham gia. Thông qua các chuyến đi thực tế tại cơ sở, nhiều văn nghệ sĩ đã bám sát đời sống Nhân dân, phản ánh chân thực sinh hoạt, lao động, văn hóa của đồng bào các dân tộc, góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Các đề tài về học tập và làm theo Bác, về xây dựng nông thôn mới, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc… ngày càng được khai thác sâu sắc, tạo nên những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật. Bên cạnh đó, Hội VHNT tỉnh còn phối hợp tổ chức 05 cuộc Tọa đàm Ngày Thơ Việt Nam; 04 cuộc giao lưu âm nhạc; 02 cuộc thi sáng tác ảnh nghệ thuật (với chủ đề “Nông nghiệp, Nông dân, Nông thôn - Miền Non nước”; “Bảo Lạc - Đất nước - Con người”); 02 cuộc liên hoan ảnh nghệ thuật, triển lãm mỹ thuật khu vực 15 tỉnh miền núi phía Bắc tại Cao Bằng; 03 cuộc Triển lãm ảnh nghệ thuật, mỹ thuật tại địa phương; 03 cuộc hội thảo văn học, nghệ thuật tại Cao Bằng (với chủ đề: “Người chiến sĩ trong văn học, nghệ thuật thời kháng chiến”; “Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Cao Bằng 50 năm chặng đường phát triển”; “Tăng cường công tác giao lưu, phối hợp tổ chức hoạt động VHNT giữa các địa phương”); 02 cuộc Tọa đàm giới thiệu tác phẩm mới; tổ chức 01 lớp tập huấn sáng tác Ảnh nghệ thuật tại Cao Bằng. Hội đã hỗ trợ xuất bản và công bố tác phẩm được 17 đầu sách và hỗ trợ sáng tạo tác phẩm được 112 lượt hội viên. Đồng thời, có nhiều cơ chế, cách làm hay khuyến khích văn nghệ sĩ sáng tạo ra nhiều tác phẩm mang giá trị tư tưởng nghệ thuật cao, góp phần định hướng đúng đắn cho hoạt động văn học nghệ thuật gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử tại địa phương.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục như: một số tác phẩm chưa thật sự tạo được dấu ấn, thiếu sự đầu tư chiều sâu; việc khai thác tiềm năng văn hóa địa phương chưa tương xứng với tiềm năng, đôi khi còn chạy theo xu hướng thị trường. Điều đó đòi hỏi việc học và làm theo Bác cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng hành động sáng tạo thiết thực hơn.
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với văn nghệ sĩ nơi cội nguồn cách mạng Cao Bằng là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, tự giác, trách nhiệm và nỗ lực không ngừng. Đây không chỉ là sự tiếp nối truyền thống cách mạng mà còn là động lực để văn học nghệ thuật phát triển bền vững trong thời kỳ mới. Khi mỗi văn nghệ sĩ ý thức rõ trách nhiệm của mình, không ngừng học tập và sáng tạo, họ sẽ chuyển hóa những giá trị ấy vào sáng tạo nghệ thuật, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, củng cố niềm tin và khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước, làm giàu đời sống tinh thần của Nhân dân, làm rạng danh quê hương Cao Bằng. Trong thời gian tới, phát huy truyền thống quê hương cách mạng, đội ngũ văn nghệ sĩ Cao Bằng hôm nay tiếp tục khẳng định vai trò “chiến sĩ trên mặt trận văn hóa”, không ngừng sáng tạo nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, góp phần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Hoàng Thị Trang
Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Cao Bằng
Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Cao Bằng