Thiếu nhi Cao Bằng tiếp bước hành trình theo chân Bác

Từ Pác Bó lịch sử đến sự ra đời của Hội Nhi đồng Cứu quốc

Ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc vượt qua mốc biên giới, đặt chân lên mảnh đất Pác Bó (Cao Bằng), trở về Tổ quốc sau hơn 30 năm bôn ba xa cách. Ngay sau khi về nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tập trung chỉ đạo những quyết sách mang tính chiến lược, tạo bước ngoặt cho cách mạng Việt Nam. Nổi bật là việc triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (tháng 5/1941) tại Pác Bó. Hội nghị đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của cách mạng, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, trước hết. Trên cơ sở đó, Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) được thành lập, trở thành hình thức tổ chức rộng rãi nhằm tập hợp, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Bên cạnh đó, Hội nghị quyết định thành lập Hội Nhi đồng cứu quốc là đoàn thể cứu quốc của trẻ em từ 10 - 11 tuổi trở lên đến 15 - 16 tuổi và giao cho Đoàn phụ trách công tác thiếu nhi. Chủ trương này thể hiện tầm nhìn lâu dài của Đảng và Bác Hồ trong việc chuẩn bị lực lượng cách mạng kế cận.

Ngày 15/5/1941, ở gần hang Pác Bó, xuôi dòng suối Lê Nin, dưới chân núi Thoong Mạ, ở thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, Hội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội TNTP Hồ Chí Minh) được thành lập và được gia nhập Mặt trận Việt Minh, hoạt động theo điều lệ của Mặt trận Việt Minh với nhiệm vụ: “Làm giao thông liên lạc, canh gác bảo vệ các cuộc họp của Đảng, là lực lượng dự bị đánh Tây, đánh Nhật làm cho Việt Nam hoàn toàn độc lập”.

Ngày đầu tiên thành lập, Hội có 5 thiếu niên là Nông Văn Dền, Nông Văn Thàn, Lý Văn Tịnh, Lý Thị Nì, Lý Thị Xậu. Các em được các anh Đức Thanh và các anh cán bộ cách mạng giác ngộ, thử thách, tập hợp để thành lập Đội Nhi đồng Cứu quốc theo quyết định của Đảng Cộng sản Việt Nam. Để đảm bảo bí mật, anh Đức Thanh đã đặt bí danh cho các đội viên: Dền mang bí danh Kim Đồng, Thàn là Cao Sơn, Tịnh là Thanh Minh, Xậu là Thanh Thuỷ, Nì là Thủy Tiên và Kim Đồng làm đội trưởng.

Sự ra đời của Đội TNTP Hồ Chí Minh là kết quả tất yếu của tiến trình cách mạng Việt Nam. Lịch sử Đội và phong trào thiếu nhi gắn bó chặt chẽ với lịch sử dân tộc, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Đội là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, được Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách, ra đời nhằm tập hợp thiếu nhi vào một tổ chức thống nhất từ Trung ương đến địa phương dưới sự hướng dẫn, phụ trách của Đoàn thanh niên, giáo dục các em theo tinh thần cách mạng và coi các em là một lực lượng cách mạng.

Thiếu nhi Cao Bằng tiếp nối truyền thống, vững bước trong kỷ nguyên mới

Trải qua 85 năm hình thành và phát triển, từ những hội viên Nhi đồng Cứu quốc đầu tiên, phong trào thiếu nhi Cao Bằng đã không ngừng lớn mạnh, gắn bó chặt chẽ với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Trong dòng chảy lịch sử ấy, các thế hệ thiếu nhi Cao Bằng luôn được nuôi dưỡng bằng truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, lớn lên cùng lý tưởng, niềm tin và khát vọng cống hiến.

Hiện toàn tỉnh có 308 liên đội với trên 87.800 đội viên, thiếu niên, nhi đồng. Công tác xây dựng Đội được các cấp bộ Đoàn quan tâm thông qua việc định hướng chương trình công tác Đội và phong trào, củng cố, kiện toàn Hội đồng Đội các cấp. Giai đoạn 2022 - 2025, toàn tỉnh tổ chức được 961 lớp tập huấn, bồi dưỡng cho 15.055 lượt chỉ huy đội; 72 lớp tập huấn, bồi dưỡng cho 2.954 lượt cán bộ phụ trách thiếu nhi; công nhận 51.280 nhi đồng hoàn thành chương trình “Dự bị đội viên”, 106.964 đội viên hoàn thành chương trình “Rèn luyện đội viên” qua các năm; kết nạp được 27.082 đội viên mới. Thông qua các hành trình về nguồn, sinh hoạt Đội tại các “địa chỉ đỏ” như: Pác Bó, Nà Mạ, Khuổi Nặm, thiếu nhi Cao Bằng được tiếp cận lịch sử một cách sinh động, từ đó hình thành niềm tự hào về truyền thống quê hương và ý thức giữ gìn, phát huy những giá trị cách mạng.

Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thiếu niên, nhi đồng luôn là kim chỉ nam cho công tác Đội và phong trào thiếu nhi. Phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy” được triển khai đồng bộ, phù hợp với thiếu nhi theo độ tuổi, vùng miền, tạo môi trường rèn luyện toàn diện cho thiếu nhi. Nhiệm kỳ 2021 - 2025, 12 giáo viên làm Tổng phụ trách Đội đạt giải thưởng “Đức Thanh”; 2 giáo viên làm tổng phụ trách Đội đạt giải thưởng “Cánh én hồng”, 0 giáo viên làm tổng phụ trách Đội đạt giải thưởng “Nhà giáo trẻ tiêu biểu”; 6 đội viên đạt giải thưởng “Kim Đồng”; 127.223 thiếu nhi đạt danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ” cấp liên đội qua các năm; 913 thiếu nhi đạt danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ cấp huyện”, 150 thiếu nhi đạt danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ” cấp tỉnh, 7 thiếu nhi đạt danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ” toàn quốc.

Cuộc vận động “Vì đàn em thân yêu” được quan tâm, đẩy mạnh triển khai hiệu quả. Các cấp bộ Đoàn, Đội đã xã hội hóa các nguồn lực chăm lo, hỗ trợ cho 45.000 thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn, nhất là thiếu nhi ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số ít người. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền về Luật Trẻ em, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến trẻ em được quan tâm triển khai. Nhiệm vụ đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em và các hoạt động thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em được đẩy mạnh triển khai thông qua triển khai thực hiện  Đề án “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em vào các vấn đề trẻ em giai đoạn 2023 - 2027” trên địa bàn tỉnh. Nhiều mô hình hay được triển khai như: mô hình hòm thư góp ý “Điều em muốn nói”, tổ chức các hoạt động đối thoại giữa Ban giám hiệu nhà trường và học sinh, “Diễn đàn trẻ em” các cấp, thành lập Hội đồng trẻ em tỉnh giai đoạn 2025 - 2027; câu lạc bộ tư vấn, trợ giúp trẻ em phát huy được vai trò của mình trong phối hợp tổ chức các hoạt động hỗ trợ, chăm sóc bảo vệ trẻ em như tuyên truyền, giáo dục, nâng cao kỹ năng sống, kết nối nguồn lực trao tặng quà, học bổng...

Cùng với việc giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc và phát huy truyền thống cách mạng, thiếu nhi Cao Bằng được khuyến khích tiếp cận khoa học - công nghệ, tin học, ngoại ngữ, kỹ năng số, từng bước hình thành tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng với môi trường học tập và làm việc trong thời đại mới. Hằng năm, Tỉnh đoàn thanh niên phối hợp với Liên hiệp hội Khoa học kỹ thuật tỉnh tổ chức "Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu nhiên nhi đồng". Nhiệm kỳ qua, có 885 mô hình, sản phẩm tham gia cuộc thi cấp tỉnh, kết quả 276 mô hình, sản phẩm đạt giải cấp tỉnh và 05 mô hình, sản phẩm đạt giải toàn quốc (1 giải ba, 4 giải khuyến khích); đặc biệt, năm 2025, có 8 mô hình, sản phẩm tiêu biểu tham gia "Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc", trong đó mô hình “Địa tầng Trái đất và giới thiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng” đã xuất sắc giành giải Nhất toàn quốc. Cùng với đó, trong năm 2025, thiếu nhi Cao Bằng đạt 01 giải Ba cá nhân và 01 giải khuyến khích tại cuộc thi “Bác Hồ với Thiếu nhi - Thiếu nhi với Bác Hồ” do Hội đồng Đội Trung ương tổ chức, đây là hoạt động có ý nghĩa, là dịp để thiếu nhi Việt Nam và thiếu nhi Cao Bằng tìm hiểu về cuộc đời, thân thế, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đồng thời bày tỏ lòng kính yêu, sự biết ơn vô hạn của thiếu nhi đối với Bác.

Đồng chí Nông Thị Nhung, Phó Bí thư Tỉnh đoàn thanh niên, Chủ tịch Hội đồng Đội tỉnh cho biết: Phát huy truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, Tỉnh đoàn thanh niên, Hội đồng Đội tỉnh tiếp tục đồng hành, chăm lo, tạo môi trường tốt nhất để thiếu nhi được học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện. Tin tưởng rằng, với hành trang là lý tưởng cách mạng, tinh thần yêu nước, khát vọng vươn lên và quyết tâm làm theo lời Bác dạy, thiếu nhi Cao Bằng sẽ tiếp bước vững chắc trên hành trình theo chân Bác, trở thành những công dân ưu tú, góp phần xây dựng quê hương, đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh trong kỷ nguyên mới.