Hội nghị Trung ương Tám - Mở đường độc lập dân tộc và phát triển đất nước - Bài 1

Bài 1: Từ lán Khuổi Nặm mở ra bước ngoặt mới của cách mạng Việt Nam

85 năm trước, tháng 5/1941, đất nước chìm trong ách áp bức của thực dân Pháp và phong kiến tay sai; nhiều cơ sở cách mạng bị khủng bố, phong trào đấu tranh gặp muôn vàn khó khăn, vận mệnh dân tộc đứng trước thử thách sinh tử. Giữa lúc thực dân Pháp và bè lũ tay sai vẫn ráo riết lùng sục cán bộ cách mạng khắp vùng biên giới Cao Bằng, tại lán Khuổi Nặm, dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị lần thứ Tám BCH Trung ương Đảng khóa I đã đưa ra quyết sách mang tầm vóc lịch sử: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, đặt độc lập của Tổ quốc lên trên hết, thành lập Mặt trận Việt Minh, chuẩn bị các điều kiện chuẩn bị tổng khởi nghĩa toàn quốc. 

Pác Bó - nơi Người về mở đường cách mạng 

Theo chân chị Vi Thị Hồng Thoa, hướng dẫn viên Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó dẫn đoàn cán bộ, chiến sĩ, học sinh, đoàn viên thanh niên về nguồn, chúng tôi men theo con đường đá nhỏ uốn quanh triền núi để vào lán Khuổi Nặm. Tại suối Lê-nin, nhiều người lặng đi trước không gian giản dị từng ghi dấu những quyết sách làm thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam.

Theo lời thuyết minh của chị Thoa, lịch sử 85 năm trước như hiện về giữa núi rừng Pác Bó. Đầu những năm 1940, thế giới chìm trong khói lửa Chiến tranh thế giới thứ hai. Phát xít Nhật kéo vào Đông Dương, nhân dân Việt Nam rơi vào cảnh “một cổ hai tròng” dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Trong nước, phong trào cách mạng gặp nhiều tổn thất sau các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ và binh biến Đô Lương; nhiều cơ sở Đảng bị phá vỡ, cán bộ bị bắt bớ, phong trào cách mạng đứng trước thử thách sinh tử.

Giữa thời điểm ấy, ngày 28/1/1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc qua cột mốc 108 tại Pác Bó, Cao Bằng. Đó không chỉ là sự trở về của một lãnh tụ cách mạng, mà còn là sự trở về của một tầm nhìn chiến lược đối với con đường giải phóng dân tộc. Lựa chọn Cao Bằng làm nơi trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước, Nguyễn Ái Quốc sớm nhìn thấy vị trí chiến lược đặc biệt của vùng đất biên cương này. Người nhận định: Căn cứ địa Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng ta. Cao Bằng có phong trào tốt từ trước, lại kề sát biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc quốc tế rất thuận lợi. Nhưng từ Cao Bằng còn phải phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối phong trào được với Thái Nguyên và toàn quốc thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể tiến công, lúc khó khăn có thể giữ. 

Tầm nhìn ấy cho thấy tư duy chiến lược sắc bén của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong việc lựa chọn địa bàn xây dựng căn cứ địa cách mạng. Từ một vùng đất biên giới xa xôi, heo hút, Người đã nhìn thấy mối liên kết giữa phong trào cách mạng địa phương với phong trào cả nước, giữa căn cứ địa Việt Bắc với tương lai của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Từ Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc trực tiếp mở các lớp huấn luyện cán bộ, xây dựng cơ sở Việt Minh, phát triển phong trào quần chúng và chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ Tám, tại lán Khuổi Nặm được xem là bước hoàn chỉnh đường lối giải phóng dân tộc của Đảng trong điều kiện lịch sử cụ thể.

Bà Nông Thị Dung, xã Trường Hà xúc động chia sẻ: Người dân Pác Bó luôn tự hào vì quê hương mình là nơi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Trung ương Đảng bàn việc lớn của dân tộc. Mỗi di tích nơi đây đều nhắc con cháu phải biết giữ gìn lịch sử, sống xứng đáng với truyền thống cách mạng.

Giữa núi rừng Pác Bó, nơi tiếng suối hòa cùng tiếng gió đại ngàn, vận mệnh dân tộc, phong trào cách mạng trong nước và tầm nhìn chiến lược thiên tài của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã mở ra bước ngoặt lớn cho cách mạng Việt Nam.

Hội nghị đưa ra quyết sách đặt vận mệnh dân tộc lên trên hết

Từ ngày 10 - 19/5/1941, tại lán Khuổi Nặm, Hội nghị lần thứ Tám, BCH Trung ương Đảng khóa I diễn ra dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Tham dự có các đồng chí: Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Phùng Chí Kiên cùng đại biểu các xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và tổ chức Đảng hoạt động ở nước ngoài. Trong điều kiện phong trào cách mạng đã có bước phát triển mới, đại biểu dự Hội nghị đã đưa ra quyết sách chiến lược mang ý nghĩa lịch sử: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, nhận định: nếu không đánh đuổi được Pháp - Nhật thì dân tộc Việt Nam sẽ mãi sống trong kiếp nô lệ; mọi quyền lợi về dân chủ, dân sinh hay ruộng đất đều không thể thực hiện.

Hội nghị quyết định tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất để tập trung cao nhất cho nhiệm vụ cứu nước. Đây là bước chuyển hướng chiến lược đặc biệt quan trọng của cách mạng Việt Nam. Theo GS. TS Bùi Đình Phong, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Hội nghị Trung ương Tám đã giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, giữa nhiệm vụ dân tộc và nhiệm vụ dân chủ trong điều kiện cụ thể của đất nước lúc bấy giờ. Giá trị lớn nhất của Hội nghị Trung ương Tám là sự nhạy bén trong xác định mâu thuẫn chủ yếu của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ. Đảng ta và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, từ đó, tập hợp được sức mạnh toàn dân cho cuộc đấu tranh giải phóng đất nước. Không chỉ xác định đúng nhiệm vụ chiến lược, Hội nghị còn thể hiện rõ bản lĩnh độc lập, tự chủ và sáng tạo của Đảng.

Từ lán Khuổi Nặm, một quyết sách mang tầm thời đại được hình thành, đặt nền móng cho cuộc cách mạng… mùa Thu năm 1945. Hội nghị cũng quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh - Việt Minh - nhằm tập hợp mọi lực lượng yêu nước dưới ngọn cờ độc lập dân tộc. Đây là bước phát triển lớn về tư duy đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đồng thời, Hội nghị xác định xây dựng lực lượng, quân đội cách mạng chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm của cách mạng. Đó là sự chuẩn bị trực tiếp cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền sau này.

Từ lán Khuổi Nặm mở ra bước ngoặt mới của cách mạng Việt Nam

Sau Hội nghị Trung ương Tám, phong trào đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc bước sang giai đoạn phát triển mới. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Trung ương Đảng và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Cao Bằng trở thành căn cứ địa cách và nhân rộng Mặt trận Việt Minh ra cả nước. Từ vùng đất biên cương này, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cho ra tờ báo Việt Nam Độc lập để tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các tổ chức cứu quốc, Mặt trận Việt Minh để đứng lên đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc. Phong trào Việt Minh từ Hà Quảng, Hòa An, Nguyên Bình… lan rộng sang các tỉnh: Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang, Lạng Sơn rồi nối liền với các tỉnh miền xuôi, từng bước phát triển thành phong trào cứu nước rộng khắp cả nước.

Từ đây, những đội tự vệ cứu quốc đầu tiên được thành lập; các lớp huấn luyện cán bộ được mở bí mật trong hang đá, lán nhỏ giữa đại ngàn. Nhiều quần chúng ưu tú của Cao Bằng được giác ngộ, rèn luyện trở thành những cán bộ cách mạng tiên phong mở con đường xung phong Nam tiến đưa phong trào Việt Minh phát triển về miền xuôi, tham gia xây dựng lực lượng vũ trang và cơ sở cách mạng. Đồng bào các dân tộc Cao Bằng một lòng thủy chung theo Đảng, che chở, nuôi giấu cán bộ, bảo vệ cơ sở bí mật, góp phần tạo nên “thế trận lòng dân” vững chắc cho cách mạng. Từ sự chỉ đạo của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc các đội du kích được thành lập, tiến tới xây dựng lực lượng vũ trang, thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân ngày 22/12/1944.

Từ những quyết sách chiến lược của Hội nghị Trung ương Tám, Đảng ta từng bước chuẩn bị các điều kiện cho khởi nghĩa vũ trang: xây dựng lực lượng chính trị, phát triển căn cứ địa, tổ chức lực lượng vũ trang và mở rộng phong trào cứu quốc trong cả nước.

Khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, thời cơ cách mạng xuất hiện. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả dân tộc đã vùng lên tiến hành Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền về tay nhân dân trên cả nước. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thắng lợi ấy không phải sự ngẫu nhiên của lịch sử. Đó là kết quả của một đường lối đúng đắn, của tầm nhìn chiến lược từ Hội nghị Trung ương Tám tại Pác Bó, của quá trình chuẩn bị lâu dài về lực lượng, tổ chức và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Hôm nay, chúng tôi hòa vào hàng nghìn bước chân về nguồn đến Pác Bó không chỉ để tự hào về lịch sử, mà còn để thêm tin tưởng vào bài học lớn mà Đảng ta và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khi triệu tập Hội nghị Trung ương Tám đã khẳng định chân lý đấu tranh cách mạng Việt Nam: trong bất cứ hoàn cảnh nào, muốn đưa đất nước phát triển phải biết đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân và giữ vững bản lĩnh độc lập, tự chủ.

Bài 2: Việt Minh - ngọn cờ đại đoàn kết từ Pác Bó đến mùa Thu độc lập