Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Lý luận gắn liền với thực tiễn” trong hoạt động chuyên môn của giảng viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
- Chủ nhật - 31/05/2026 21:55
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, một trong nguyên tắc cốt lõi, xuyên suốt và mang tính quyết định đến hiệu quả của giáo dục chính trị chính là: “Lý luận gắn liền với thực tiễn” và “Học đi đôi với hành”. Nội dung này không chỉ là phương pháp luận khoa học mà còn là kim chỉ nam cho mọi hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng. Đối với đội ngũ giảng viên tại các trường chính trị, tư tưởng ấy của Bác đã trở thành chuẩn mực đạo đức công vụ, là thước đo khách quan cho phẩm chất, năng lực và giá trị của người thầy trên giảng đường lý luận hiện nay.
Tấm ảnh Bác Hồ chụp cùng gia đình ông Dương Đại Quân khi Người quay trở lại thăm Cao Bằng năm 1961.
(Nguồn: Ảnh: Chu Hiệu – TTXVN)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về “Lý luận gắn liền với thực tiễn” - Kim chỉ nam cho mọi hành động
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam để xây dựng nên một hệ thống quan điểm sâu sắc về mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn. Tư tưởng ấy không chỉ là những học thuyết hàn lâm, mà hiện diện sinh động, gần gũi trong từng lời căn dặn, bài viết của Người. Mỗi câu nói của Bác đều truyền tải trở thành những “mệnh lệnh hành động” cho mỗi cán bộ, đảng viên. cụ thể:
Lý luận phải phục vụ thực tiễn: Trong quá trình hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn:“Lý luận cốt để áp dụng vào công việc thực tế. Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là lý luận suông. Dù xem được hàng ngàn hàng vạn quyển lý luận, nếu không biết đem ra thực hành, thì khác nào một cái hòm đựng sách”[1]. Người phê bình những cán bộ chỉ biết tầm chương trích cú, thuộc lòng lý luận nhưng khi đối mặt với những vấn đề thực tế của Nhân dân lại lúng túng, không giải quyết được. Người cũng nhắc nhở: “Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”[2]. Điều đó khẳng định tầm quan trọng của lý luận trong việc soi đường, định hướng cho hành động, giúp con người tránh khỏi sự chủ quan, duy ý chí.
Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm nghiệm lý luận: Đây là khía cạnh then chốt để tránh rơi vào bệnh giáo điều. Người khẳng định: “Thực hành sinh ra hiểu biết. Hiểu biết tiến lên lý luận. Lý luận lãnh đạo thực hành”[3] . Theo Bác, lý luận không phải là chân lý vĩnh cửu bất biến, chỉ có qua thực tiễn, chúng ta mới biết lý luận đó đúng hay sai, phù hợp hay cần phải điều chỉnh. Người chỉ rõ phải đem những tiêu chuẩn của lý luận mà soi rọi những tài liệu thực tế, thu thập được trong lúc làm việc, xem thử những lý luận đó có đúng không. Chính thực tiễn là “thước đo” khách quan nhất, lý luận nào không vượt qua được sự kiểm chứng của thực tế thì đó là lý luận xa rời đời sống, thiếu sức sống và cần phải được bổ sung, phát triển từ chính những hơi thở của thực tiễn.
Về phương châm “Học đi đôi với hành”: Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, học tập không phải để phô trương hình thức hay chỉ nhằm mục đích sở hữu bằng cấp, mà học là để làm việc, làm người và làm cán bộ. Người luôn nhấn mạnh: “Học để hành: Học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì học vô ích. Hành mà không học thì hành không trôi chảy”[4]. Đây là một quan điểm giáo dục khoa học và hiện đại, đề cao tính thực tiễn, năng lực vận dụng và kết quả thực chất trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Tư tưởng này đòi hỏi người học phải chuyển hóa tri thức thành hành động, lấy hiệu quả công việc làm thước đo cuối cùng của sự học.
Từ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhân dân ta đã vận dụng sáng tạo, biến sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn thành quy luật vận động và sức mạnh của cách mạng Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, việc kiên định và phát triển thực chất nguyên tắc này không chỉ là kế thừa di sản Hồ Chí Minh mà còn là chìa khóa để giải quyết những vấn đề thực tiễn mới phát sinh, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh “lý luận gắn với thực tiễn” tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
Thấm nhuần sâu sắc những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong thời gian qua, Đảng ủy, Ban Giám hiệu cùng đội ngũ giảng viên Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng - Ngôi trường vinh dự mang tên đồng chí Hoàng Đình Giong (01/6/1904 - 01/6/2026), người chiến sĩ cộng sản kiên trung, bất khuất; lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam; người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; người con ưu tú của dân tộc Việt Nam và quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng đã không ngừng nỗ lực đổi mới, đưa việc nghiên cứu thực tế trở thành một nhu cầu tự thân của mỗi cán bộ, giảng viên, đồng thời là trách nhiệm gắn với tên gọi của Nhà trường. Trên cơ sở đó, hoạt động nghiên cứu thực tế ngày càng được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác chuyên môn, cụ thể như sau:
Toàn cảnh Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng.
Tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu, giảng viên và nhân viên Nhà trường.
Tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu, giảng viên và nhân viên Nhà trường.
Thứ nhất, thể hiện ở việc thể chế hóa chuẩn mực nghề nghiệp.
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong đã chủ động thể chế hóa hoạt động nghiên cứu thực tế thành nhiệm vụ chuyên môn bắt buộc. Căn cứ theo Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG, ngày 20/3/2026 của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh về việc ban hành Bộ quy chế về công tác trường chính trị, Nhà trường đã ban hành Hướng dẫn số 01-HD/TCT, ngày 28/4/2026 về việc Hướng dẫn nghiên cứu thực tế đối với giảng viên. Qua đó, nêu rõ mục tiêu của nghiên cứu thực tế đối với giảng viên không chỉ để bổ sung kiến thức mà còn hướng tới tổng kết thực tiễn và đề xuất hoạch định chính sách tại địa phương. Đồng thời, cũng cụ thể hóa quy trình, mọi hoạt động nghiên cứu thực tế phải theo kế hoạch được phê duyệt, bảo đảm nghiêm ngặt định mức thời gian và quy chế quản lý. Đặc biệt yêu cầu cần chuẩn hóa kết quả đầu ra, Nhà trường quy định khắt khe về kết cấu báo cáo từ thực trạng đến giải pháp và lấy đó làm thước đo trực tiếp để đánh giá năng lực, xếp loại thi đua giảng viên hằng năm. Dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, các kế hoạch nghiên cứu thực tế hằng năm được xây dựng một cách khoa học, có trọng tâm, trọng điểm. Nhà trường cũng tích cực tạo cơ chế về thời gian, kinh phí và đặc biệt là thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể ở địa phương để giảng viên có cơ hội tiếp cận với cơ sở.
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong đã chủ động thể chế hóa hoạt động nghiên cứu thực tế thành nhiệm vụ chuyên môn bắt buộc. Căn cứ theo Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG, ngày 20/3/2026 của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh về việc ban hành Bộ quy chế về công tác trường chính trị, Nhà trường đã ban hành Hướng dẫn số 01-HD/TCT, ngày 28/4/2026 về việc Hướng dẫn nghiên cứu thực tế đối với giảng viên. Qua đó, nêu rõ mục tiêu của nghiên cứu thực tế đối với giảng viên không chỉ để bổ sung kiến thức mà còn hướng tới tổng kết thực tiễn và đề xuất hoạch định chính sách tại địa phương. Đồng thời, cũng cụ thể hóa quy trình, mọi hoạt động nghiên cứu thực tế phải theo kế hoạch được phê duyệt, bảo đảm nghiêm ngặt định mức thời gian và quy chế quản lý. Đặc biệt yêu cầu cần chuẩn hóa kết quả đầu ra, Nhà trường quy định khắt khe về kết cấu báo cáo từ thực trạng đến giải pháp và lấy đó làm thước đo trực tiếp để đánh giá năng lực, xếp loại thi đua giảng viên hằng năm. Dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, các kế hoạch nghiên cứu thực tế hằng năm được xây dựng một cách khoa học, có trọng tâm, trọng điểm. Nhà trường cũng tích cực tạo cơ chế về thời gian, kinh phí và đặc biệt là thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể ở địa phương để giảng viên có cơ hội tiếp cận với cơ sở.
Thứ hai, thể hiện ở sự đa dạng hóa phương thức “thực hành” của giảng viên: Đội ngũ giảng viên nhà trường đã thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành” thông qua nhiều hình thức phong phú, linh hoạt, đảm bảo tính thực chất và hiệu quả.
Một là, nghiên cứu qua “hơi thở” của truyền thông và dữ liệu: Giảng viên không ngừng cập nhật các thông tin thời sự, các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Cao Bằng. Việc theo dõi sát sao tình hình phát triển kinh tế - xã hội qua các bản tin, báo cáo thống kê chính là bước đầu tiên để “số hóa” lý luận, giúp các con số khô khan trong giáo trình trở nên sinh động và có sức thuyết phục đối với học viên.
Hai là, thâm nhập thực địa - “Đi để thấy, thấy để hiểu”. Những chuyến đi thực tế tại các địa phương, từ các xã vùng biên giới đến các mô hình phát triển kinh tế - xã hội, đã giúp giảng viên chứng kiến cách thức vận hành của bộ máy chính quyền cơ sở. Tại đây, giảng viên được trực tiếp quan sát việc triển khai các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, nhận diện những nút thắt, những khó khăn mà cán bộ cơ sở đang gặp phải. Chính từ đây, những khái niệm như “xây dựng Đảng về đạo đức”, “nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ” hay “dân vận khéo” được minh chứng bằng những tấm gương người thực, việc thực.
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong nghiên cứu thực tế tại xã Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng ngày 14/4/2026.
Ba là, mềm hóa lý luận trong các trang giáo án. Kết quả lớn nhất của quá trình nghiên cứu thực tế này chính là sự vận dụng, đổi mới trong phương pháp giảng dạy. Thay vì độc thoại lý thuyết, giảng viên đã đưa vào bài giảng những ví dụ điển hình tại địa phương. Những cuộc thảo luận trên lớp trở nên sôi nổi hơn khi giảng viên và học viên cùng phân tích các tình huống có thật xảy ra tại các xã, phường trong tỉnh. Cách làm này không chỉ giúp học viên dễ tiếp thu mà còn trực tiếp giải đáp những vướng mắc mà học viên đang đối mặt trong công tác.
Việc học tập và kiên trì thực hiện nguyên tắc “lý luận gắn liền với thực tiễn” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đem lại những hiệu quả rõ rệt trong hoạt động chuyên môn tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong. Chất lượng bài giảng được nâng cao, uy tín của giảng viên được khẳng định và quan trọng hơn cả là niềm tin của học viên vào những kiến thức lý luận mà họ được học trên giảng đường được tăng lên. Trong thời gian tới, trước yêu cầu ngày càng cao của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong thời kỳ mới, đội ngũ giảng viên cần tiếp tục: Chủ động tự học, tự nghiên cứu. Coi nghiên cứu thực tế không chỉ là quy định bắt buộc mà là nhu cầu tự thân để làm giàu vốn tri thức của chính mình. Đổi mới tư duy, không ngại khó, ngại khổ khi thâm nhập vào những địa bàn vùng sâu, vùng xa, những lĩnh vực mới và khó để có cái nhìn đa chiều về thực tiễn. Tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin để thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu thực tiễn một cách hiệu quả nhất.
Như vậy, việc vận dụng tư tưởng của Bác về “Học đi đôi với hành”, “Lý luận gắn liền với thực tiễn” trong hoạt động chuyên môn là một trong những hành động thiết thực tại Trường Chính trị Hoàng Đình Giong để người giảng viên trường Đảng thực sự trở thành cầu nối tin cậy giữa lý luận của Đảng và thực tiễn của cuộc sống. Việc kiên trì thực hiện nguyên tắc này cũng chính là biểu hiện cụ thể của việc học tập và làm theo Bác.
Tự hào được công tác, giảng dạy dưới mái trường mang tên đồng chí Hoàng Đình Giong - Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, luôn gắn bó mật thiết với thực tiễn cách mạng, mỗi cán bộ, giảng viên, học viên Nhà trường luôn nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm chính trị của mình trong việc không ngừng đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng nghiên cứu thực tế, gắn lý luận với thực tiễn. Tiếp nối truyền thống của đồng chí Hoàng Đình Giong, tập thể cán bộ, giảng viên, học viên Nhà trường nguyện không ngừng rèn luyện, nâng cao chất lượng đào tạo, gắn lý luận với thực tiễn. Phát huy truyền thống đó, Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng sẽ tiếp tục xây dựng đội ngũ giảng viên vừa vững vàng về bản lĩnh chính trị, sâu sắc về lý luận, vừa giàu kinh nghiệm thực tiễn; qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tỉnh Cao Bằng vừa “hồng”, vừa “chuyên”, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong tình hình mới.
[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, tr.274.
[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr.274.
[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 7, tr. 120.
[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 6, tr. 361.