Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử, sau hàng nghìn năm tồn tại dưới chế độ phong kiến và gần một thế kỷ bị thực dân đô hộ, Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã vươn lên trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình. Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, đặt nền móng cho một chế độ chính trị mới, góp phần hiện thực hóa khát vọng ngàn đời của dân tộc về một chế độ của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.
Tuy nhiên, ngay sau ngày giành được độc lập, đất nước ta phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thách thức trong bối cảnh “ngàn cân treo sợi tóc”: thù trong, giặc ngoài, nạn đói, nạn dốt hoành hành, âm mưu quay trở lại xâm lược của thực dân và sự chống phá của các thế lực phản động. Trước tình hình đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc rằng: muốn bảo vệ thành quả cách mạng, phải trao quyền làm chủ thực sự cho Nhân dân, để Nhân dân trực tiếp tham gia xây dựng và bảo vệ Nhà nước.

Ảnh tư liệu “Lời kêu gọi toàn quốc đi bỏ phiếu”.
(Nguồn: baotanghochiminh.vn)
Xuất phát từ tư duy ấy, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam độc lập đã được tổ chức vào ngày 06/01/1946. Trước thềm sự kiện lịch sử trọng đại này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu” - một văn bản ngắn gọn, giản dị nhưng hàm chứa giá trị tư tưởng và thực tiễn sâu sắc. Người khẳng định: “Ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình”. Đây không chỉ là lời thông báo về một sự kiện chính trị quan trọng, mà còn là sự khẳng định mang tính khai sinh về quyền làm chủ của Nhân dân Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, người đứng đầu Nhà nước kêu gọi toàn thể quốc dân trực tiếp thực hành dân chủ bằng hành động cụ thể: đi bỏ phiếu, tự tay lựa chọn những người đại diện cho mình gánh vác việc nước. Đặc biệt, Hồ Chí Minh không xem dân chủ là một khái niệm trừu tượng. Với Người, dân chủ là quyền thiêng liêng của Nhân dân, là kết quả tất yếu của độc lập dân tộc và phải được hiện thực hóa ngay trong đời sống xã hội.“Lời kêu gọi toàn quốc đi bỏ phiếu” vì thế không chỉ mang ý nghĩa vận động cử tri, mà còn đặt nền móng cho tư tưởng dân chủ của cách mạng Việt Nam, mở ra một tiến trình lịch sử mới: tiến trình Nhân dân từng bước nhận thức và sử dụng quyền của mình thông qua các cơ quan dân cử và thực hành quyền làm chủ của mình, tích cực tham gia vào công việc quản lý nhà nước, giám sát hoạt động của bộ máy, lựa chọn đại biểu, đóng góp xây dựng đất nước, hiện thực hóa Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Từ dấu mốc lịch sử năm 1946, quyền làm chủ của Nhân dân Việt Nam không ngừng được củng cố và phát triển, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ hoạt động của bộ máy nhà nước đến các cơ quan, đơn vị, địa phương và cộng đồng dân cư. Việc thực hành quyền dân chủ không chỉ được thể hiện qua lá phiếu bầu cử, mà còn được thực hành thường xuyên trong quản lý, điều hành, trong tham gia xây dựng chính sách, giám sát, phản biện và trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội hằng ngày của Nhân dân.
Phát huy tư tưởng dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh sau 80 năm, việc thực hành dân chủ ngày càng được triển khai bài bản, thực chất và thấm sâu trong cả hệ thống chính trị và Nhân dân. Tại tỉnh Cao Bằng, Trường Chính trị Hoàng Đình Giong là một trong những đơn vị tiêu biểu trong việc vận dụng tinh thần dân chủ được khởi đầu từ năm 1946 vào thực tiễn hoạt động, coi dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực để nâng cao chất lượng lãnh đạo, quản lý và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong luôn xác định thực hiện tốt quy chế dân chủ trong nhà trường là nguyên tắc nền tảng, là điều kiện quan trọng để xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, trách nhiệm, công khai, minh bạch và kỷ cương. Trên cơ sở đó, nhà trường đã ban hành Quyết định số 1280-QĐ/TCT, ngày 30/01/2024 về Quy chế thực hiện dân chủ, quy định rõ việc thực hành dân chủ trong hoạt động nội bộ nhà trường cũng như trong quan hệ, giải quyết công việc với công dân, cơ quan, tổ chức có liên quan. Qua đó, khẳng định rõ quan điểm nhất quán của nhà trường trong xây dựng môi trường làm việc và học tập công bằng, minh bạch, nơi cán bộ, giảng viên, người lao động được tham gia đóng góp ý kiến, đề xuất và thể hiện trách nhiệm đối với các quyết định quan trọng.
Hội nghị cán bộ, viên chức, người lao động năm 2025.
Việc thực hiện quy chế dân chủ được triển khai đồng bộ trong toàn bộ hoạt động của nhà trường. Các chủ trương, kế hoạch và nhiệm vụ lớn đều được tổ chức lấy ý kiến tập thể, thảo luận dân chủ, phát huy vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng, đồng thời đề cao trách nhiệm giám sát, phản biện của các tổ chức, đoàn thể. Hội nghị cán bộ, viên chức, người lao động hằng năm được tổ chức đúng quy định, trở thành diễn đàn dân chủ để trao đổi thẳng thắn, công khai những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, trách nhiệm và điều kiện làm việc của đội ngũ cán bộ, giảng viên, qua đó tăng cường sự đồng thuận, thống nhất trong toàn trường.
Cùng với việc phát huy dân chủ, nhà trường đặc biệt chú trọng xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Hiện nay, đội ngũ giảng viên của Trường Chính trị Hoàng Đình Giong cơ bản có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, trình độ lý luận chính trị cao cấp; nhiều đồng chí đang tiếp tục học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ. Đây là điều kiện thuận lợi để việc thực hành dân chủ trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo được thực hiện thực chất, gắn với nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho tỉnh trong giai đoạn mới.
Thực tiễn cho thấy, việc thực hiện nghiêm túc và hiệu quả quy chế dân chủ ở cơ sở đã trở thành động lực quan trọng giúp Trường Chính trị Hoàng Đình Giong phát huy trí tuệ tập thể, củng cố niềm tin, trách nhiệm và tinh thần cống hiến của đội ngũ cán bộ, giảng viên. Trên nền tảng dân chủ, kỷ cương và đồng thuận, nhà trường không ngừng nâng cao chất lượng lãnh đạo, quản lý, giảng dạy và nghiên cứu khoa học, qua đó hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị được giao. Đặc biệt, việc thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở đã góp phần quan trọng để Trường Chính trị Hoàng Đình Giong đạt một trong những tiêu chuẩn của trường chính trị chuẩn mức độ 1, khẳng định bước phát triển vững chắc của nhà trường trong giai đoạn hiện nay. Đây cũng là sự tiếp nối sinh động tinh thần dân chủ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng từ mùa xuân lịch sử năm 1946, được vận dụng linh hoạt, sáng tạo tại nơi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của địa phương hôm nay.
Đàm Thị Thảo - Hoàng Nguyệt Ánh
Trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 4, tr.166.